CERN'deki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı 4 Yıllığına Kapanıyor: Yapay Zeka Destekli Yeni Dönem Başlıyor

Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi (CERN) bünyesinde yer alan dünyanın en büyük parçacık hızlandırıcısı Büyük Hadron Çarpıştırıcısı (LHC), kapsamlı bir modernizasyon süreci için faaliyetlerini durdurdu. Yaklaşık 1,5 milyar dolara mal olacak bu devasa güncelleme ile tesisin karanlık madde gizemini çözmesi ve toplanan devasa verileri yapay zeka ile analiz etmesi hedefleniyor.

Karanlık Madde ve Evrenin Sırları Aranacak

İsviçre-Fransa sınırında, yerin 100 metre altında bulunan 27 kilometre uzunluğundaki devasa tesis, önümüzdeki dört yıl boyunca kapalı kalacak. Bilim insanlarına göre, günlük yaşamda gördüğümüz her şey evrenin yalnızca yüzde 5'ini oluşturuyor. Geriye kalan bölüm ise doğrudan gözlemlenemeyen karanlık madde ve karanlık enerjiden meydana geliyor. Bu gizemli bileşenlerin anlaşılması, evrenin evrim sürecine dair kritik ipuçları barındırıyor.

Yüksek Parlaklıklı Çarpıştırıcı Dönemi Başlıyor

2012 yılında Higgs bozonunu keşfederek bilim dünyasında çığır açan LHC, bugüne kadar yaklaşık 55 milyon Higgs bozonu üretti. Yenileme çalışmalarının ardından tesis, Yüksek Parlaklıklı Büyük Hadron Çarpıştırıcısı (HL-LHC) adını alacak. Bu yeni dönemde toplamda 380 milyon Higgs bozonu üretme kapasitesine ulaşılması planlanıyor. Bu hedef doğrultusunda tünelin 1,2 kilometrelik bölümündeki tüm ekipmanlar yenilenecek.

Yeni nesil süperiletken mıknatıslar sayesinde proton demetleri çok daha yoğun hale getirilecek. Mevcut sistemde iki parçacık paketi karşılaştığında yaklaşık 60 çarpışma meydana gelirken, bu devasa donanım güncellemesi sonrasında çarpışma sayısı 140 ila 200 arasına çıkacak.

Devasa Veri Yükü Yapay Zeka ile Çözülecek

Artan çarpışma sayısı, toplanacak veri miktarında da 100 katlık devasa bir artış anlamına geliyor. Saniyede milyarlarca çarpışmanın üreteceği verilerin tamamını geleneksel yöntemlerle depolamak fiziksel olarak mümkün olmayacak. Bu darboğazı aşmak için araştırmacılar, gerçek zamanlı analiz yapabilen yapay zeka sistemlerini devreye sokacak.

Gelişmiş algoritmalar, bilimsel açıdan önem taşıyan olayları anında tespit ederek yalnızca değerli verilerin kaydedilmesini sağlayacak. 2030 yılında yeniden faaliyete geçmesi planlanan tesisin, aynı anda iki Higgs bozonu üreterek bu parçacıkların etkileşimlerini gözlemlemesi bekleniyor.

--- **İlgili Kaynaklar:** Profesyonel SEO ve GEO eğitim platformu çözümleri için [GEO eğitim](https://geoakademi.com) sayfasını ziyaret edin.