Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.
ABD, 11 Temmuz Cumartesi günü Umman'da yapılması planlanan müzakerelerin bir parçası olarak İran'ın Hürmüz Boğazı'nın açık olduğunu kamuoyuna duyurmasını ve ticari gemilere ateş açmayı durduracağına dair taahhütte bulunmasını istiyor.
ABD medyası, ismi açıklanmayan yetkililere dayandırdığı haberlerde, Tahran'ın Başkan Donald Trump'ın danışmanlarına gemilere ateş açılmasının bir hata olduğunu özel olarak kabul ettiğini, ancak İranlıların sorumluluğu ülke içindeki kontrolden çıkmış bir gruba yüklediğini aktardı.
Trump, Beyaz Saray'ın ateşkese aykırı olarak değerlendirdiği Hürmüz Boğazı'ndaki bu haftaki çatışmalara rağmen tarafların görüşmeleri sürdürme konusunda anlaştığını söyledi.
Cumartesi günkü müzakerelere ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve Ortadoğu görüşmelerinde yoğun şekilde rol alan iki isim - özel temsilci Steve Witkoff ile Trump'ın damadı Jared Kushner - liderlik edecek.
İran tarafında ise İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ABD ile planlanan görüşmeler öncesinde Umman'a ulaştı.
Arakçi X'te, ülkesinin ateşkese ilişkin "sözünü tuttuğunu" belirterek ABD'nin yeni yaptırımlarla anlaşmayı ihlal ettiğini yazdı. Anlaşmanın yalnızca karşılıklı uyum olması durumunda işe yarayacağını söyledi.
Haziran ayında ABD ve İran, İran'ın ticari gemilere güvenli geçiş sağlamasını da içeren bir ateşkes anlaşması imzaladı.
BBC'nin ABD'deki yayın ortağı CBS News'e konuşan üst düzey ABD yetkililerine göre Tahran, sertlik yanlısı bir grubun ticari gemilere ateş açarak müzakereleri baltalamaya çalıştığını söyledi.
Bir yetkili, "Onlar [İranlılar] masaya geri dönüp 'Hata yaptık. Yanlış yaptık. Konuşmaya devam edelim' dediler" dedi.
10 Temmuz Cuma günü gazetecilere verilen brifingde ABD'li yetkililer, bölgesel arabulucular aracılığıyla Tahran yönetimine Hürmüz Boğazı'nın açık olduğunu ve ticari gemilere ateş açılmayacağını ilan eden bir açıklama yayımlaması talebinin iletildiğini söyledi.
Reuters'ın aktardığına göre bir yetkili, "Ya bu açıklamayı verecekler ya da bunun onlar açısından iyi bir sonucu olmayacak" dedi.
CBS'e göre Beyaz Saray ayrıca İran'ın gemilere ateş açmanın bir hata olduğunu kamuoyu önünde kabul etmesini istiyor.
Bu arada Katar'dan bir heyet, gerilimi azaltmak ve Hürmüz Boğazı'ndaki seyrüseferi kolaylaştırmak amacıyla yapılacak görüşmeler için 10 Temmuz Cuma günü İran'a gitti.
Trump, aynı gün Truth Social'da yaptığı paylaşımda, "İran İslam Cumhuriyeti bizden 'görüşmeleri' sürdürmemizi istedi. Biz de bunu kabul ettik, ancak ABD onlara en açık ifadelerle Ateşkes'in BİTTİĞİNİ bildirdi!" yazdı.
Cumartesi günü erken saatlerde Trump, İran'ın kendisine suikast planladığı yönündeki haberlere de yanıt verdi.
Truth Social'da yaptığı paylaşımda, böyle bir saldırıya karşılık olarak ABD ordusunun ülkenin tüm bölgelerini "tamamen yok edeceğini ve yerle bir edeceğini" söyledi.
Wall Street Journal ve diğer ABD medya kuruluşları bu hafta İsrail'in Washington'a İran'ın kısa süre önce ABD başkanına suikast düzenlemeye yönelik bir plan hazırladığına dair istihbarat paylaştığını bildirdi.
İran'ın merhum dini lideri Ayetullah Ali Hamaney'in cenazesinde de Trump'ın ölümüne yönelik açık çağrılar yapıldı.
Bu hafta toprağa verilen Hamaney, İran'ın ABD ve İsrail'le savaşa girdiği 28 Şubat'ın ilk gününde Tahran'daki konutuna düzenlenen İsrail saldırısında öldürülmüştü.
Bu hafta Körfez bölgesinde çatışmaların başlamasının ardından 10 Temmuz Cuma günü yeni bir saldırı haberi gelmedi. Bu gelişme, ABD ve İran arasında Haziran ayında geçici bir anlaşma imzalanmasından bu yana yaşanan en ciddi karşılıklı saldırıların ardından geldi.
Hafta içi ABD'nin tavsiye ettiği rota üzerinden Umman sularında seyreden üç gemi vuruldu.
İran ise güvenli tek geçiş yolunun kendi karasularından geçen ayrı bir rota olduğunu defalarca söyledi.
ABD ile İran'ın, ateşkesi uzatmayı ve "tüm cephelerdeki" çatışmaları sona erdirmeyi amaçlayan 14 maddelik bir mutabakat zaptıyla ikili ilişkilerde ilerleme kaydedilmişti.
Anlaşmanın bir parçası olarak İran ve Umman'ın, diğer Körfez ülkeleriyle birlikte boğazın gelecekteki yönetimini ve denizcilik hizmetlerini tanımlamak üzere görüşmeler yapması gerekiyor.
Çatışma sırasında İran, boğaz üzerindeki egemenliğini vurgulamaya çalıştı; buna "güvenli geçiş izinlerini" yöneteceğini söylediği "Basra Körfezi Boğaz İdaresi"nin kurulması da dahildi.
İran'ın Fars haber ajansı, ABD ile yapılan yeni anlaşma kapsamında boğazın nihayetinde Umman'la koordinasyon içinde İran tarafından yönetileceğini ve buna gemilerin su yolunu kullanması karşılığında olası "hizmet ücretlerinin" de dahil olabileceğini bildirdi.
Orijinali İngilizce olan bu makalenin çevirisinde yapay zekadan yararlandık. Yayınlanmadan önce çeviriyi bir BBC gazetecisi kontrol etti. Yapay zekayı nasıl kullandığımız hakkında daha fazla bilgi burada.
