ABD-İran Mutabakat Zaptı Sızdı: Nükleer Anlaşma, Petrol Yaptırımları ve 25 Milyar Dolarlık Fon

ABD ve İran arasında uzun süredir müzakere edilen mutabakat zaptının taslak metnine dair çarpıcı detaylar gün yüzüne çıktı. Reuters'a konuşan İranlı yetkililerin açıklamalarına göre, taslak metin nükleer programın dondurulmasından yaptırımların hafifletilmesine kadar kritik maddeler içeriyor.

Nükleer Statüko Korunacak ve Yaptırımlar Esnetilecek

Sızdırılan bilgilere göre Tahran yönetimi, mutabakat zaptıyla birlikte nükleer silah üretmeyeceğini ve edinmeyeceğini resmi olarak beyan edecek. Nihai bir anlaşmaya varılana kadar uranyum zenginleştirme faaliyetleri durdurulacak ve nükleer tesislerin genişletilmesinin önüne geçilerek mevcut statüko korunacak. Buna karşılık ABD, yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokunun İran içinde seyreltilmesine onay verecek.

Anlaşmanın ekonomik boyutu da dikkat çekiyor. Amerikan yönetimi, nihai bir çözüme ulaşılana kadar İran'a yönelik yeni yaptırımlar uygulamamayı kabul etti. Ayrıca, İran'a uygulanan petrol yaptırımları belirli bir süre için askıya alınacak ve ülkenin uluslararası pazarlara petrol satmasına yeniden izin verilecek.

25 Milyar Dolarlık Fon ve Hürmüz Boğazı'nın Açılması

Taslak metindeki en önemli maddelerden biri, İran'ın dondurulmuş varlıklarının akıbeti oldu. Trump yönetimi, doğrudan nakit transferleri ve finansal kredi hatları aracılığıyla İran'a ait 25 milyar dolarlık fonu serbest bırakmayı kabul etti. Bu adımın, bölgesel ülkeler arasındaki ekonomik işbirliğini de canlandırması bekleniyor.

Bölgesel ticareti yakından ilgilendiren bir diğer gelişme ise Hürmüz Boğazı ile ilgili oldu. Mutabakatın imzalanmasıyla birlikte boğazın derhal tüm ticari gemilere açılacağı ve ABD'nin İran limanlarına uyguladığı deniz ablukasını kaldıracağı belirtildi.

Liderlerden İlk Açıklamalar ve Temkinli Bekleyiş

Konuyla ilgili açıklama yapan ABD Başkanı Donald Trump, anlaşmanın kısa süre içinde imzalanabileceğini belirterek, İran ile ilişkilerin önceki dönemlerden çok daha iyi bir noktada olduğunu savundu. Trump ayrıca, uygun bir zamanda B-2 bombardıman uçakları kullanılarak İran'daki gömülü nükleer kalıntıların çıkarılıp etkisiz hale getirileceğini ifade etti.

Öte yandan Tahran yönetimi sürece daha temkinli yaklaşıyor. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, imza tarihi konusunda beklemeleri gerektiğini vurgularken, dondurulmuş varlıkların serbest bırakılmasının anlaşmanın vazgeçilmez bir parçası olduğunun altını çizdi.