ABD'nin Tartışmalı Gözetim Yasası FISA, Atama Krizinin Ardından Sona Eriyor

ABD Temsilciler Meclisi, hükümetin izinsiz gözetim yapmasına olanak tanıyan yasanın süresini uzatmayı başaramadı. Eski Başkan Donald Trump'ın ABD istihbarat teşkilatlarının başına tartışmalı bir müttefikini atamasına yönelik tepkiler, yasanın tarihinde ilk kez yürürlükten kalkmasına zemin hazırladı.

Tasarının geçmesi için üçte iki çoğunluk gerekirken, meclisteki oylama 218'e karşı 198 oyla sonuçlandı ve 19 Cumhuriyetçi vekil de tasarıya ret oyu verdi. Politico'nun haberine göre, bir sonraki oylamanın 23 Haziran'da yapılması planlanıyor. Resmi olarak Yabancı İstihbarat Gözetim Yasası (FISA) olarak bilinen bu düzenleme, ABD istihbarat teşkilatlarına yabancı hackerları, casusları ve potansiyel teröristleri tespit etmek amacıyla devasa miktarda veri toplama yetkisi veriyor.

Gözetim Yasasında Reform Talepleri ve Atama Krizi

Hukuk metinlerinde Bölüm 702 olarak da bilinen yasa, yıllardır hem Demokratlar hem de Cumhuriyetçiler tarafından ulusal güvenlik için kritik kabul ediliyordu. Ancak yasanın geçmiş yönetimler tarafından istismar edildiğini belirten eleştirmenler, kapsamlı bir reform talep ediyordu. Trump yönetimi yasanın hiçbir değişiklik yapılmadan onaylanmasını isterken, her iki partiden milletvekilleri istihbarat teşkilatlarının özel iletişimlere erişmeden önce mahkeme onaylı bir arama izni almasını şart koşan maddeler eklenmesini savunuyordu.

Sürecin tıkanmasındaki en büyük etken ise Trump'ın müttefiklerinden Bill Pulte'yi ABD Ulusal İstihbarat Direktörü vekili olarak ataması oldu. CIA ve NSA dahil olmak üzere ondan fazla istihbarat teşkilatını denetleyen bu pozisyona, hiçbir istihbarat deneyimi olmayan Pulte'nin getirilmesi büyük tepki topladı. Demokratlar, bu atamanın ABD ulusal güvenliği için yasanın sona ermesinden daha büyük bir risk oluşturduğu konusunda uyarılarda bulundu.

Snowden Sızıntıları ve PRISM Programı

Gelen yoğun tepkilerin ardından yönetim perşembe günü Pulte'nin adaylığını geri çekerek yerine eski SEC başkanı Jay Clayton'ı atadı. Ancak Clayton'ın atama haberi duyulduğunda birçok milletvekili bir haftalık tatil için başkentten ayrılmıştı ve FISA'yı kurtaracak son dakika anlaşması ihtimali ortadan kalktı.

FISA'nın Bölüm 702'si, ilk olarak 2013 yılında eski NSA çalışanı Edward Snowden'ın sızdırdığı belgelerle küresel çapta dikkat çekmişti. Bu belgeler, NSA'in internetin omurgasını oluşturan deniz altı fiber optik kablolardan akan devasa iletişim verilerini nasıl topladığını ortaya koymuştu. Ayrıca kurumun, PRISM adlı bir program kapsamında Apple, Facebook, Google ve Microsoft gibi teknoloji devlerinden geniş çaplı kullanıcı verilerine eriştiği de ifşa edilmişti.

Yasanın süresi cuma günü dolacak olsa da, ABD hükümetinin siber güvenlik ve istihbarat programlarının yakın zamanda tamamen durması beklenmiyor. Mevcut yetkilendirmelerin bir süre daha devam edeceği öngörülüyor.