ABD ve İran Arasında 20 Milyar Dolarlık Nükleer Pazarlık: Masada Neler Var?

ABD ve İran, uzun süredir devam eden gerilimi azaltmak ve nükleer krize çözüm bulmak amacıyla müzakere masasına geri dönüyor. Axios'un haberine göre, taraflar arasında dondurulmuş 20 milyar dolarlık İran varlığının serbest bırakılması karşılığında, Tahran'ın zenginleştirilmiş uranyum stokundan vazgeçmesini öngören üç sayfalık bir mutabakat taslağı üzerinde görüşmeler yürütülüyor.

İslamabad'da Kritik Zirve Beklentisi

Sürece yakın kaynaklardan alınan bilgilere göre, hafta boyunca devam eden ön görüşmelerde belirli bir ilerleme kaydedilse de taraflar arasındaki temel görüş ayrılıkları varlığını koruyor. ABD Başkanı Donald Trump, müzakere heyetlerinin ikinci tur görüşmeler için hafta sonu Pakistan'ın başkenti İslamabad'da bir araya gelebileceğini duyurdu. Bu görüşmeler, bölgedeki diplomatik dengeler açısından büyük önem taşıyor.

Uranyum Stokunun Akıbeti Tartışılıyor

Washington yönetiminin en büyük önceliği, İran'ın yer altı tesislerinde muhafaza edilen yaklaşık 2 bin kilogram zenginleştirilmiş uranyuma erişimini kalıcı olarak engellemek. Özellikle yüzde 60 saflığa kadar zenginleştirilmiş 450 kilogramlık kritik stok, müzakerelerin odak noktasını oluşturuyor. ABD tarafı tüm nükleer materyalin ülke dışına çıkarılmasında ısrar ederken, İran yönetimi yalnızca ülke içinde seyreltme işlemini kabul etmeye sıcak bakıyor.

Masadaki en güçlü uzlaşma formülüne göre, yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumun bir kısmı üçüncü bir ülkeye transfer edilecek. Kalan kısım ise uluslararası gözlemcilerin denetimi altında İran sınırları içerisinde seyreltilerek etkisiz hale getirilecek. ABD'li yetkililer, "nakit karşılığı uranyum" formülünün masadaki tek seçenek olmadığını belirtiyor.

Bölgesel Güvenlik ve Hürmüz Boğazı

Müzakerelerin finansal boyutunda ise rakamlar netleşmeye başlıyor. Önceki turlarda ABD'nin insani ihtiyaçlar için 6 milyar dolara izin vermesi, İran'ın ise 27 milyar dolar talep etmesi gündemdeydi. Ancak son taslakta uzlaşılan rakamın 20 milyar dolar seviyesinde olduğu ifade ediliyor. Bu fonların serbest bırakılması, İran ekonomisi için kritik bir nefes alma alanı yaratabilir.

Üç sayfalık taslak metinde, küresel enerji ticareti için hayati öneme sahip olan Hürmüz Boğazı'na yönelik yeni düzenlemeler de yer alıyor. Ancak bu stratejik su yolu üzerindeki anlaşmazlıklar henüz çözülebilmiş değil. Ayrıca, İran'ın balistik füze programı ve bölgedeki vekil güçlere sağladığı desteğin nihai anlaşmaya dahil edilip edilmeyeceği belirsizliğini koruyor.