ABD ve İran Arasındaki Gizli Anlaşmanın Detayları Sızdı: Hürmüz Boğazı ve Nükleer Müzakereler

ABD Başkanı Donald Trump'ın kısa süre içinde imzalanacağını öne sürdüğü ABD-İran mutabakatının taslak metni basına sızdı. Axios'un ulaştığı bilgilere göre taraflar; Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması, yaptırımların kademeli olarak hafifletilmesi ve nükleer müzakereler için 60 günlük bir ateşkes süreci üzerinde prensipte uzlaşmaya vardı.

Hürmüz Boğazı ve Yaptırımların Hafifletilmesi

Taslak mutabakatın en dikkat çekici maddelerinden biri, Hürmüz Boğazı'nın derhal ve herhangi bir geçiş ücreti uygulanmadan yeniden deniz trafiğine açılması. Metne göre, boğazdaki trafiğin 30 gün içinde savaş öncesi seviyelere dönmesi hedeflenirken, buna karşılık ABD'nin uyguladığı ablukanın kaldırılması öngörülüyor.

ABD'li yetkililer, boğazın açılmasının ardından İran'a 60 gün boyunca petrol satışına izin verecek geçici yaptırım muafiyetleri tanınacağını belirtiyor. Bu adımın Tahran yönetimine önemli bir ekonomik nefes aldırması beklenirken, anlaşmaya uyum sağlanması halinde yaptırım hafifletme adımlarının genişletilebileceği ifade ediliyor.

Nükleer Program ve Uranyum Krizi

Mutabakat metni, İran'ın nükleer silah edinmeyeceğine dair kesin taahhüdünü içeriyor. Üst düzey bir ABD'li yetkiliye göre Donald Trump, İran'ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumunun ülke içinde, Birleşmiş Milletler denetçileri gözetiminde daha düşük seviyeye dönüştürülmesi seçeneğine sıcak bakıyor.

Ancak İran'ın nükleer programına ilişkin somut adımların, ancak ikinci ve daha kapsamlı bir anlaşmanın imzalanması halinde atılabileceği vurgulanıyor. Bu süreçte başlayacak 60 günlük ateşkes döneminin Lübnan'ı da kapsayacağı ve tarafların daha geniş çaplı bir nükleer anlaşma müzakere edeceği belirtiliyor.

Arabuluculuk Süreci ve İsrail'in Tepkisi

Anlaşmanın, Katarlı arabulucu Ali El-Tavadi ile İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi arasında gerçekleşen uzun görüşmeler sonucunda şekillendiği aktarıldı. Katar ve Pakistan'ın ortak arabuluculuğunda yürütülen süreç başarıyla tamamlanırsa, metnin "İslamabad Anlaşması" adını alması bekleniyor.

Öte yandan, Trump'ın anlaşmanın tamamlandığını açıklamasının İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu için büyük bir sürpriz olduğu öne sürüldü. Netanyahu'nun son günlerde Trump yönetimine yakın isimlerle temas kurarak diplomasi trafiğinin gidişatına dair bilgi almaya çalıştığı iddia ediliyor.

İran'ın yurt dışında dondurulmuş milyarlarca dolarlık varlığının nasıl serbest bırakılacağı ise belirsizliğini koruyor. Tahran yönetimi fonlara derhal erişim talep ederken, Washington bu kaynakların anlaşmaya uyuma bağlı olarak kademeli şekilde serbest bırakılmasını savunuyor. Nihai kararın İran dini lideri Mücteba Hamaney tarafından verilmesi bekleniyor.