Alzheimer Tedavisinde Yeni Dönem: Sadece Bilim Yeterli Değil

Alzheimer araştırmaları, onlarca yıldır geliştirilen tedavilerin nihayet hastalara ulaşmaya başlamasıyla yeni bir evreye giriyor. Ancak University College London Nörolojik Hastalıklar Moleküler Biyolojisi Başkanı John Hardy'ye göre, bu ilerlemelerin geniş kitlelere ulaşması sadece bilimsel başarılara değil, aynı zamanda siyasi iradeye ve teşhis altyapısına bağlı.

Amiloid Plakları ve Yeni Nesil İlaçlar

1990'larda beyindeki amiloid proteininin Alzheimer hastalığındaki merkezi rolünü tanımlayan Hardy, bu keşfin hızla bir tedaviye dönüşeceği konusunda başlangıçta "safça iyimser" olduğunu belirtiyor. Bilim dünyasının ilk hatasının, hastalığa yakalanmış kişilerin beynindeki amiloidi temizlemek yerine oluşumunu engellemeye çalışmak olduğunu vurgulayan araştırmacı, artık ilaçların ne yapması gerektiğini bildiklerini ifade ediyor.

Son yıllarda geliştirilen Donanemab ve Lecanemab gibi ilaçlar, beyinde halihazırda oluşmuş amiloid birikintilerini temizleyebiliyor. 2022'de sonuçları yayımlanan Lecanemab klinik deneyi, bir ilacın Alzheimer hastalarında bilişsel gerilemeyi yavaşlatabileceğini ilk kez kanıtladı. Ancak Hardy, bu ilaçların hastalığı tamamen durdurmadığını, sadece yavaşlattığını belirtiyor.

Teşhis Süreçleri ve Siyasi İrade

Alzheimer hastalığının genellikle sekiz veya dokuz yıl içinde ilerlediğini belirten Hardy, Lecanemab'ın bu süreci 11 veya 12 yıla çıkarabileceğini öngörüyor. Bu durum hastalara zaman kazandırsa da, araştırmacılar daha etkili çözümler bulmak zorunda. Bu noktada, genetik ve biyobelirteçler kullanılarak teşhisin iyileştirilmesi en önemli önceliklerden biri olarak öne çıkıyor.

Şu anda Lecanemab gibi ilaçlar ABD'de FDA onayı alarak Medicare kapsamında sunulurken, İngiltere'de sadece özel hastalar bu tedaviye erişebiliyor. Ayrıca, Gantenerumab adlı bir diğer anti-amiloid ilacının daha yüksek dozlarda semptomları geciktirebileceği görülüyor. Ancak tüm bu gelişmelerin tabana yayılması için demans hizmetlerine ciddi yatırımlar yapılması gerekiyor.

Uzmanlık merkezleri dışında hastaların genellikle spesifik olarak Alzheimer yerine genel bir demans teşhisi aldığını belirten Hardy, "Demans teşhisi konan kişilerin sadece yüzde 60'ı aslında Alzheimer hastası" diyor. Bilim insanlarının daha etkili ilaçlar ve erken teşhis yöntemleri geliştirmeye devam ettiğini vurgulayan Hardy, bu sürecin başarıya ulaşması için güçlü bir siyasi iradenin ve sağlık yatırımlarının şart olduğunun altını çiziyor.