Avrupa'daki Aşırı Sıcaklar Elektrik Şebekelerini Nasıl Tehdit Ediyor?

Avrupa'da rekor kıran sıcak hava dalgaları, kıtanın enerji altyapısı üzerinde benzeri görülmemiş bir baskı yaratıyor. Artan klima kullanımı elektrik talebini zirveye taşırken, ısınan nehir suları nükleer santrallerin kapanmasına neden oluyor. İklim değişikliğinin yarattığı bu "üçlü sıkışma", şebeke operatörlerini yeni stratejiler geliştirmeye zorluyor.

İklim Değişikliği ve Enerji Arzındaki Daralma

Yaz aylarının etkisini artırmasıyla birlikte Kuzey Yarımküre'yi saran aşırı sıcaklar, enerji altyapısı üzerinde ciddi riskler oluşturuyor. Bu hafta Fransa'nın güneyindeki Toulouse yakınlarında bulunan Golfech nükleer santralindeki bir reaktör, soğutma için kullanılan nehir suyunun aşırı ısınması nedeniyle kapatılmak zorunda kaldı. İklim değişikliği, bir yandan enerji üretimini ve iletim altyapısını olumsuz etkilerken, diğer yandan tüketimi hızla artırarak şebekeleri her iki yönden sıkıştırıyor.

Klima Kullanımında Avrupa ve ABD Farkı

ABD'deki evlerin yaklaşık %90'ında klima bulunuyor ve bu durum yaz aylarında elektrik şebekelerinde en yüksek talebin yaşanmasına yol açıyor. Avrupa'da ise tarihsel olarak klima kullanımı çok daha düşük seviyelerde seyrediyor. Kıta genelinde evlerin sadece %20'sinde klima bulunurken, bu oran İngiltere'de %5, Almanya'da ise %3 civarında kalıyor.

Ancak giderek sertleşen yaz aylarına uyum sağlamaya çalışan Avrupalılar arasında klima kullanımı hızla artıyor. Bruegel düşünce kuruluşundan kıdemli araştırmacı Simone Tagliapietra, mevcut durumu bir "üçlü sıkışma" olarak tanımlıyor: Soğutma talebi keskin bir şekilde artıyor, santraller ve şebekeler daha az verimli hale geliyor ve bazı termik ile nükleer santraller soğutma suyunun çok sıcak veya yetersiz olması nedeniyle üretimlerini kısmak zorunda kalıyor.

Değişen Mevsimsel Tüketim Alışkanlıkları

İklim değişikliği çağında şebeke planlaması, çok daha fazla enerji arzına hızlı bir şekilde ihtiyaç duyulduğu anlamına geliyor. ABD'de şebeke operatörleri, santral bakımlarını genellikle talebin düştüğü ilkbahar ve sonbahar aylarında planlıyor. Avrupa'da ise elektrikli ısıtmanın yaygınlığı nedeniyle tarihsel olarak en yüksek talep kış aylarında yaşanıyor ve bu nedenle planlı bakımlar ilkbahar ve yaz aylarına kaydırılıyor.

Fransa'daki EDF tarafından işletilen santralde yaşanan son kriz, bu planlama farkının yarattığı sorunu gözler önüne seriyor. Bir reaktör sıcaklık nedeniyle kapatılırken, diğer reaktörün zaten planlı bakım ve yakıt ikmali nedeniyle çevrimdışı olması, enerji arzında ciddi bir kesintiye yol açtı. Uzmanlar, iklim değişikliği ve yaklaşan El Niño hava olaylarının etkisiyle önümüzdeki yıllarda sıcaklık rekorlarının kırılmaya devam edeceği konusunda uyarıyor.