Çin'in Baskısı Dünyanın En Büyük Dijital Haklar Konferansını İptal Ettirdi

Dünyanın en büyük dijital haklar konferansı olan RightsCon, Tayvanlı sivil toplum temsilcilerinin katılımı nedeniyle Çin hükümetinin uyguladığı baskılar sonucu iptal edildi. Etkinliği düzenleyen Access Now, Zambiya hükümetine yapılan diplomatik müdahalelerin organizasyonun durdurulmasına yol açtığını açıkladı.

Pekin'den Tayvan ve Sansür Baskısı

Kâr amacı gütmeyen kuruluş Access Now tarafından yapılan açıklamaya göre, Çin Halk Cumhuriyeti diplomatları, Tayvanlı katılımcıların etkinliğe şahsen katılacak olması nedeniyle Zambiya hükümetine baskı uyguladı. Organizatörlere gayriresmi yollardan iletilen mesajlarda, konferansın devam edebilmesi için belirli konuların sansürlenmesi ve Tayvanlılar dahil olmak üzere risk altındaki toplulukların etkinlikten dışlanması gerektiği belirtildi.

İptal edilen RightsCon 2026 programında, Çin'in uluslararası nüfuzu üzerine kritik paneller yer alıyordu. Bu oturumlarda Pekin'in dijital otoriterliği nasıl ihraç ettiği, Afrika gibi bölgelerde dezenformasyonu nasıl yaydığı ve küresel çapta genişleyen sansür ve gözetim teknolojileri ile siber saldırı faaliyetleri tartışılacaktı.

Zambiya Hükümetinin Gerekçesi ve Diplomatik Kriz

Konferansın başkent Lusaka'da başlamasına sadece bir hafta kala, Zambiya hükümeti etkinliğin belirsiz bir tarihe ertelendiğini duyurdu. Zambiya Teknoloji ve Bilim Bakanı Felix Mutati, bazı konuşmacıların ve katılımcıların idari ve güvenlik izinlerinin henüz tamamlanmadığını öne sürdü. Enformasyon Bakanı Thabo Kawana ise zirvede tartışılacak temel tematik konularla ilgili kapsamlı bilgi paylaşımına ihtiyaç duyulduğunu ifade etti.

Access Now Eş Direktörü Arzu Geybulla, elde ettikleri çok sayıda bilginin Çin'in dış müdahalesinin bu ani iptalde başrol oynadığını gösterdiğini belirtti. Geybulla, Çinli yetkililerin Tayvanlı katılımcıların sınır geçişlerini engellemek için Zambiya hükümetinin yaklaşımını etkilemeye çalıştığını vurguladı.

Tayvanlı Katılımcılara Seyahat Uyarısı

Etkinliğe katılması planlanan Tayvanlı sivil toplum kuruluşu Open Culture Foundation, Çin Büyükelçiliği'nin olası müdahaleleri nedeniyle Zambiya'ya girişte sorun yaşayabilecekleri konusunda önceden uyarıldıklarını açıkladı. RightsCon Direktörü Nikki Gladstone da Tayvanlı katılımcılarla temasa geçerek, durum netleşene kadar seyahat planlarını askıya almalarını tavsiye ettiklerini doğruladı.

Bu gelişme, küresel dijital haklar savunucularının otoriter rejimlerin sınır ötesi baskılarına ne kadar açık olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi. Çin ve ABD'deki ilgili büyükelçilikler ise konuyla ilgili açıklama taleplerini yanıtsız bıraktı.