DNA Analizi, Kayıp Franklin Keşif Gezisinin Dört Mürettebatını Daha Teşhis Etti

Kaptan Sir John S. Franklin'in 1846 yılındaki trajik Kuzey Kutbu keşif gezisinde hayatını kaybeden mürettebat üyelerinin kimlikleri, gelişmiş DNA analizleri sayesinde aydınlatılmaya devam ediyor. Araştırmacılar, daha önce kimliği belirlenen kişilere dört yeni isim daha ekleyerek tarihi bir gizemi çözme yolunda önemli bir adım attı. Bu yeni bulgular, Journal of Archaeological Science ve Polar Record dergilerinde yayımlandı.

Buzullara Sıkışan İki Gemi ve 129 Kayıp

Tarihin en büyük denizcilik gizemlerinden biri olan bu olayda, HMS Erebus ve HMS Terror adlı iki gemi Victoria Boğazı'nda buzullara sıkışmış ve 129 mürettebatın tamamı hayatını kaybetmişti. 19 Mayıs 1845'te yola çıkan keşif ekibi, en son Temmuz 1845'te Baffin Körfezi'nde görülmüştü. Tarihçilere göre mürettebat, 1845-1846 kışını Beechey Adası'nda geçirdi ve burada üç denizcinin mezarı bulundu.

Hava açıldığında Victoria Boğazı'na yelken açan ekip, Eylül 1846'da King William Adası açıklarında buza hapsoldu. Günümüze ulaşan ve ertesi yılın Nisan ayına ait olan bir nota göre, Kaptan Franklin 11 Haziran 1847'de hayatını kaybetti. Franklin'in ölümünün ardından komutayı devralan Kaptan James Fitzjames, hayatta kalan 105 kişiyi buzlara sıkışmış gemilerden kurtarmaya çalıştı ancak ekibin geri kalanı medeniyete dönmeye çalışırken can verdi.

İnuit Yerlilerinin Anlatımları ve Gemi Enkazlarının Bulunması

Keşif gezisinin akıbetine dair ilk somut bilgiler, 1854 yılında yerel İnuit halkının İskoç kaşif John Rae'ye anlattıklarıyla ortaya çıktı. İnuitler, yaklaşık 40 kişinin güney kıyısı boyunca bir gemi teknesini kızakla çektiğini gördüklerini belirtmişti. 1859'da yapılan aramalarda Erebus Körfezi olarak adlandırılan bölgede çok sayıda ceset ve kızak üzerinde bir tekne bulundu. HMS Erebus ve HMS Terror gemilerinin enkazları ise ancak 2014 ve 2016 yıllarında, soğuk suyun ve silt tabakasının koruyucu etkisi sayesinde neredeyse bozulmamış halde keşfedilebildi.

DNA Analizi ile Gelen Yeni Kimlik Tespitleri

Bilim insanları, bölgede bulunan kalıntıların DNA analizi profillerini, keşif üyelerinin günümüzdeki torunlarından alınan örneklerle karşılaştırıyor. King William Adası'ndaki arkeolojik alanlardan alınan 46 genetik örnek, 25 bağışçının örnekleriyle kıyaslandı. 2021 yılında başmühendis John Gregory'nin kimliği tespit edilirken, 2024'te Kaptan James Fitzjames'in kalıntılarına ulaşıldı. Fitzjames'in kalıntılarındaki yamyamlık izleri, çaresiz kalan mürettebatın hayatta kalmak için ölüleri yediğine dair erken dönem İnuit raporlarını doğruladı.

Son yapılan çalışmalarla birlikte, arkeolojik örneklerden elde edilen genetik verilerin mitokondriyal DNA ile karşılaştırılması sonucu dört mürettebatın daha kimliği netleşti. Uzmanlar, bu bilimsel araştırma yöntemlerinin, 19. yüzyıldan kalma tarihi vakaların aydınlatılmasında ne kadar kritik bir rol oynadığını bir kez daha kanıtlamış oldu.