Güneş Jeomühendisliği İçin 370 Milyon Dolarlık Araştırma Yol Haritası Yayımlandı

San Francisco merkezli kâr amacı gütmeyen kuruluş Reflective, iklim değişikliğiyle mücadelede kullanılabilecek güneş jeomühendisliği (solar geoengineering) için kapsamlı bir araştırma yol haritası yayımladı. Stratosfere yansıtıcı parçacıklar enjekte etmeyi hedefleyen bu tartışmalı yöntem, küresel ısınmayı yavaşlatma potansiyeli taşısa da bilim dünyasında ciddi etik ve teknik tartışmalara yol açıyor.

Stratosferik Aerosol Enjeksiyonu (SAI) Nedir?

Bilim insanları, volkanik patlamaların soğutucu etkisini taklit ederek stratosfere yansıtıcı parçacıklar salma fikrini yaklaşık yarım asırdır araştırıyor. Stratosferik aerosol enjeksiyonu (SAI) olarak bilinen bu konsept üzerine yüzlerce çalışma yapılmış olsa da, yöntemin ne kadar işe yarayacağı ve olası yan etkileri konusunda büyük bilimsel boşluklar bulunuyor. Bugüne kadar bu belirsizlikleri giderecek sistematik bir plan mevcut değildi.

Güneş jeomühendisliği çalışmalarını fonlayan Reflective, yayımladığı SAI Araştırma Yol Haritası ile bu boşluğu doldurmayı hedefliyor. Kuruluşun kurucu ortağı ve CEO'su Dakota Gruener, amaçlarının dünyayı güneş ışığını yansıtma konusunda bilinçli kararlar alabilmesi için gerekli veri ve araçlarla donatmak olduğunu belirtiyor. Rapora göre, tüm araştırma ve geliştirme çalışmaları koordineli bir şekilde yürütülürse yaklaşık 10 yıl sürecek ve 370 milyon dolar maliyet gerektirecek.

Açık Hava Deneyleri ve Etik Tartışmalar

Reflective, bu teknolojinin kullanımını doğrudan savunmasa da, rapor stratosfere kademeli olarak sülfür dioksit salınımını içeren açık hava deneylerinin yapılmasını öneriyor. Ancak bu durum bilim dünyasında oldukça tartışmalı bir konu. 2022 yılından bu yana yüzlerce akademisyen, böylesine güçlü bir teknolojinin küresel olarak adil bir şekilde yönetilemeyeceğini savunarak açık hava deneylerinin yasaklanması için açık bir mektup imzaladı.

Hollanda'daki Wageningen Üniversitesi'nden küresel çevre yönetişimi profesörü Aarti Gupta, temel sorunun teknik değil, politik olduğunu vurguluyor. Gupta, gezegeni değiştirebilecek bu teknolojiyi kimin kontrol edeceği, kimin geliştireceği ve hangi amaçlarla kullanılacağı gibi soruların henüz cevapsız kaldığını belirtiyor.

Açık Kaynaklı Simülatör ve Gelecek Adımlar

2023'ün sonlarında kurulan Reflective, kısa sürede güneş jeomühendisliği araştırmalarında önemli bir aktör haline geldi. Bugüne kadar 20 milyon dolardan fazla bağış toplayan kuruluş, onlarca araştırma grubuna yaklaşık 4 milyon dolar fon sağladı. Ayrıca, araştırmaları teşvik etmek amacıyla open-source (açık kaynak) bir güneş jeomühendisliği simülatörü ve işbirlikçi araştırmalar için çevrimiçi bir merkez geliştirdi.

Kuruluşun bu yılın başlarında yayımladığı SAI Belirsizlikler veritabanı, küçük ölçekli bir uygulamanın bile ilerleyebilmesi için çözülmesi gereken uzun bir bilimsel ve mühendislik engelleri listesi sunuyor. Hangi gaz veya parçacıkların kullanılmasının en mantıklı olacağı ve bunların kuru stratosferde nasıl davranacağı, iklim değişikliği ile mücadelede yanıtlanması gereken en büyük sorular arasında yer alıyor.