Havacılıkta yarım yüzyıllık yasak sona eriyor: Süpersonik uçaklar geliyor

a').click(); event.preventDefault();">Tam Boyutta Gör ABD'de yaklaşık 50 yıldır yürürlükte olan karasal supersonik uçuş yasağı sona eriyor. ABD Ulaştırma Bakanlığı ve Federal Havacılık İdaresi (FAA), ses hızını aşan sivil uçuşları tamamen yasaklamak yerine gürültü seviyesine dayalı yeni bir düzenleme getirmeyi planlıyor. Böylece uçaklar belirlenen ses sınırlarını aşmadıkları sürece Mach 1'in üzerinde hızlara ulaşabilecek. Mach 1, yaklaşık 1.240 km/sa hıza karşılık geliyor. Karşılaştırma yapmak gerekirse günümüzde ticari yolcu uçakları genellikle 885 ila 965 km/sa hızla seyrediyor. FAA, gürültü bazlı sertifikasyon standardı ile supersonik uçakların iniş ve kalkış sırasında uyması gereken gürültü limitlerini belirleyen iki düzenlemeyi 2027 yılının ortasına kadar tamamlamayı hedefliyor. Öte yandan söz konusu değişiklik ABD Başkanı Donald Trump'ın Haziran 2025'te imzaladığı başkanlık kararnamesiyle gündeme gelmişti. Kararname, FAA'den ABD toprakları üzerindeki süpersonik uçuş yasağını ve süpersonik havacılık teknolojisinin gelişimini yavaşlatan diğer düzenleyici engelleri kaldırmasını istiyordu. 1973 yılından bu yana FAA, sivil uçakların ABD kara sahasında Mach 1'i aşmasını yasaklıyordu. Bu kararın temel nedeni ise ses duvarının aşılması sırasında oluşan ve çevrede ciddi rahatsızlık yaratan sonik patlamalardı. a').click(); event.preventDefault();">Tam Boyutta Gör FAA Başkanı Bryan Bedford, günümüzdeki teknolojik gelişmeler sayesinde geçmişte yaşanan yüksek gürültü sorununun büyük ölçüde çözülebileceğini belirterek yeni nesil teknolojilerin eski tip sonik patlamaları ortadan kaldıracağını ve bunun da 1970'lerden kalan yasağın kaldırılmasına imkan sağlayacağını ifade etti. NASA, deneysel X-59 uçağı ile süpersonik hızlarda sessiz uçuşun mümkün olduğunu göstermişti. Yasak neden getirilmişti? 1960'lı yıllarda yapılan testlerde, ses hızını aşan uçakların oluşturduğu şok dalgalarının yerde silah sesi veya gök gürültüsünü andıran çok yüksek bir patlama sesi oluşturduğu görüldü. Özellikle “Oklahoma City sonic boom” deneyleri, sürekli meydana gelen sonik patlamaların cam kırıkları, maddi hasar ve binlerce vatandaş şikayetine yol açtığını ortaya koydu. a').click(); event.preventDefault();">Tam Boyutta Gör Bunun üzerine FAA, dönemin teknolojisinin bu sorunu çözememesi nedeniyle 1973 yılında ABD kara sahasında sivil uçakların ses hızını aşmasını yasakladı. Yasak sonrasında hizmete giren Concorde, ABD'de yalnızca belirli şartlarla uçabildi. Son ticari süpersonik uçak olan Concorde, 1976 ile 2003 yılları arasında hizmet vererek Londra ve New York arasındaki seyahat süresini yaklaşık üç saate indirdi. Rotalarının çoğu Atlantik Okyanusu'nu geçerek, ses patlamalarının sorun teşkil edebileceği kalabalık bölgelerden kaçınıyordu. Ancak uçağın yüksek maliyetleri cazibesini sınırladı. 2003 yılında gidiş-dönüş Concorde bileti yaklaşık 12.000 dolardı, enflasyon hesaba katıldığında bu rakam bugün 22.100 dolardan fazla bir değere denk geliyor. Bununla birlikte ABD'de faaliyet gösteren birçok şirket, daha sessiz çalışan ve yakıt verimliliği artırılmış yeni nesil supersonik yolcu uçakları üzerinde çalışmalarını sürdürüyor. Colorado merkezli Boom Supersonic, 60 ila 80 yolcu taşıyabilecek Overture isimli uçağı için United Airlines, American Airlines ve Japan Airlines'dan ön sipariş aldığını açıklamıştı. Atlanta merkezli Spike Aerospace ise en fazla 18 yolcu kapasiteli Diplomat iş jetini geliştiriyor. Her iki şirket de gelecekte Atlantik aşırı uçuşların dört saatin altında tamamlanabileceğini öngörüyor. FAA'nın bu adımı küresel havacılık sektörü açısından da önem taşıyor. Dünyanın en etkili sivil havacılık otoritelerinden biri olan FAA'nın belirleyeceği yeni sertifikasyon ve gürültü standartlarının Avrupa ve diğer ülkelerdeki düzenlemelere de referans oluşturabileceği değerlendiriliyor. Skoda tarihinin en büyüğü: Elektrikli Peaq