Kokain Kirliliğine Maruz Kalan Somonlar İki Kat Daha Uzağa Yüzdü

Uluslararası bir araştırma ekibi, su yollarındaki çevre kirliliği ve kimyasal atıkların vahşi doğadaki balıkların davranışlarını doğrudan etkilediğini kanıtladı. İsveç'teki bir gölde yapılan çalışmada, kokain ve türevlerine maruz bırakılan Atlantik somonlarının, temiz sudaki hemcinslerine göre çok daha geniş bir alana yayıldığı gözlemlendi.

Laboratuvar Dışındaki İlk Kanıtlar

Griffith Üniversitesi, İsveç Tarım Bilimleri Üniversitesi, Londra Zooloji Derneği ve Max Planck Hayvan Davranışları Enstitüsü tarafından koordine edilen araştırma, Current Biology dergisinde yayımlandı. Bulgular, uyuşturucu kirliliğinin balıklar üzerindeki etkilerinin sadece laboratuvar ortamında değil, çok daha karmaşık çevresel koşullara sahip vahşi doğada da gerçekleştiğine dair ilk kanıtları sunuyor.

Dünya genelindeki nehir ve göllerde, özellikle atık su arıtma sistemleri aracılığıyla su yollarına karışan kokain ve metabolitleri giderek artan bir sıklıkla tespit ediliyor. Brezilya'daki Oswaldo Cruz Enstitüsü tarafından 2024 yılında yapılan bir başka çalışma, köpek balıklarının bile bu kirliliğe maruz kaldığını göstermişti.

Somonlar Üzerindeki Çarpıcı Etki

Araştırmacılar, konuyu daha derinlemesine incelemek için İsveç'teki Vättern Gölü'nde bulunan 105 genç Atlantik somonuna yavaşça kimyasal salgılayan küçük cihazlar yerleştirdi. Balıklar üç gruba ayrıldı: Maddeye maruz kalmayan kontrol grubu, kokaine maruz kalan grup ve atık sularda yaygın olarak bulunan ana metabolit olan benzoylekgonin maddesine maruz kalan grup.

İki aylık izleme sürecinin ardından yapılan analizlerde, benzoylekgonin maddesine maruz kalan balıkların kontrol grubuna kıyasla 1.9 kat daha uzağa yüzdüğü ve serbest bırakıldıkları noktadan yaklaşık 32 kilometre uzağa dağıldıkları tespit edildi.

Ekosistem İçin Gizli Tehlike

Araştırmanın ortak yazarlarından Marcus Michelangeli, balıkların bulunduğu konumun ne yediklerini, onları neyin yediğini ve popülasyon yapısını belirlediğini vurguladı. Michelangeli, "Eğer kirlilik bu kalıpları değiştiriyorsa, ekosistem üzerinde henüz yeni anlamaya başladığımız etkiler yaratma potansiyeline sahiptir" ifadelerini kullandı.

Çalışmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri de, en belirgin etkinin doğrudan kokaine maruz kalan grupta değil, onun metabolitine maruz kalan grupta gözlemlenmesi oldu. Bu durum, mevcut risk değerlendirmelerinin genellikle ana bileşiğe odaklanması nedeniyle önemli biyolojik etkilerin göz ardı edilebileceğini gösteriyor.

Yaban hayatının her gün insan yapımı çok çeşitli ilaçlara ve kimyasallara maruz kaldığını belirten araştırmacılar, bir sonraki aşamada bu etkilerin ne kadar yaygın olduğunu belirlemeyi hedefliyor. Hangi türlerin en çok risk altında olduğunun tespit edilmesi ve davranışlardaki bu değişimlerin hayatta kalma oranlarına nasıl yansıdığının araştırılması planlanıyor.