Sadece Dişilerden Oluşan ve 100 Bin Yıldır Erkeksiz Üreyen Balık Türü: Amazon Molly

Meksika ve Güney Teksas nehirlerinde yaşayan ve tamamen dişilerden oluşan Amazon molly balığı, yaklaşık 100 bin yıldır eşeysiz üreyerek evrimsel biyolojinin temel kurallarına meydan okuyor. Sadece dişilerden oluşan bu tür, erkeklerin genetik materyalini kullanmadan kendi klonlarını üreterek hayatta kalmayı başarıyor.

Yunan mitolojisindeki kadın savaşçılardan adını alan Amazon molly, üremek için oldukça sıra dışı bir yöntem kullanıyor. Jineogenez olarak bilinen bu süreçte dişi balık, yakın akraba türlerin erkekleriyle çiftleşiyor ancak erkeğin spermini yalnızca yumurta gelişimini tetiklemek için kullanıyor. Çiftleşme sonrasında erkeğin DNA'sı hızla atılıyor ve dişi balık, genetik olarak tamamen kendisinin kopyası olan yavrular dünyaya getiriyor.

Evrim Teorisine Aykırı Bir Başarı Hikayesi

Geleneksel evrim teorisine göre, eşeysiz üreyen türlerin zamanla yok olması bekleniyor. Cinsel üreme olmadan zararlı mutasyonların genlerde birikmesi, türün sonunu getiren temel faktör olarak kabul ediliyor. Ancak Amazon molly, teorilerin aksine yaklaşık 100 bin yıldır varlığını sürdürüyor ve bilim insanlarını şaşırtmaya devam ediyor.

Almanya'daki Ludwig Maximilian Üniversitesi'nden biyolog Edward Ricemeyer, cinsel üremenin canlılar için oldukça maliyetli bir süreç olduğunu vurguluyor. Bireylerin eş bulmak için rekabet etmesi ve dişilerin yavru büyütmek için yüksek enerji harcaması, cinsel üremenin dezavantajları arasında yer alıyor. Eşeysiz üremede ise eş bulma zorunluluğu ortadan kalkıyor ve genlerin yüzde 100'ü doğrudan yeni nesle aktarılabiliyor.

Genetik Çeşitlilik ve Muller'in Çarkı

Tüm bu avantajlara rağmen, doğadaki canlıların yüzde 99,9'u cinsel yolla ürüyor. Amsterdam Üniversitesi'nden evrimsel biyolog Dave Speijer, cinsel üreme sırasında gerçekleşen genetik yeniden düzenlemenin türlere benzersiz bir gen kombinasyonu kazandırdığını belirtiyor. Bu genetik çeşitlilik, türlerin değişen çevre koşullarına uyum sağlaması ve hayatta kalması için kritik bir rol oynuyor.

Cinsel üreme aynı zamanda Muller'in çarkı olarak bilinen genetik bozulma tehdidine karşı da koruma sağlıyor. DNA kopyalanırken oluşan hatalar, cinsel yolla üreyen türlerde gen havuzundan temizlenebilirken, klonlanarak üreyen türlerde nesilden nesile aktarılıyor. Ancak Amazon molly gibi bazı özel türler, genetik hataları yönetmenin alternatif yollarını bularak evrim kurallarını yeniden yazmaya devam ediyor.