Sosyal Medyaya Yaş Sınırı: Hangi Ülkeler Gençlere Kısıtlama Getiriyor?

Dünya genelinde çocukların ve ergenlerin sosyal medya kullanımını kısıtlamaya yönelik yasal düzenlemeler hızla artıyor. Avustralya'nın öncülük ettiği bu akıma Fransa, İngiltere ve Güney Kore gibi ülkelerin yanı sıra Türkiye de katılıyor. Hükümetler, gençleri dijital dünyanın olumsuz etkilerinden korumak için yaş sınırları ve erişim engelleri üzerinde çalışıyor.

Son dönemde çocukların dijital platformlardaki güvenliğine yönelik endişeler, hükümetleri somut adımlar atmaya itti. Bu haftanın dikkat çeken haberi Güney Kore'den geldi. Yerel basına göre, Güney Kore yönetimi 14 yaş altı çocukların sosyal ağlara erişimini kısıtlayacak yeni bir yasa tasarısı üzerinde çalışmaya başladı.

Bu küresel kısıtlama dalgasının öncüsü ise Avustralya oldu. Ülke, geçtiğimiz yılın sonunda Facebook, Instagram, TikTok ve X gibi popüler platformlara yaş sınırı getirdi. Kurallara uymayan şirketlere ağır para cezaları öngörüldüğü için Meta ve X, belirli yaşın altındaki hesapları devre dışı bırakmaya başladı. Ancak gençlerin VPN kullanarak bu engelleri aşması, hükümeti VPN servislerine yönelik yeni kısıtlamaları gündeme almaya zorladı.

Avrupa ve Asya'da Yaş Sınırı Uygulamaları

Avrupa'da da benzer adımlar hız kazanıyor. Fransa'da Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un desteklediği ve Senato tarafından onaylanan tasarıyla, 15 yaş altı kullanıcıların platformlara erişiminin sınırlandırılması hedefleniyor. İngiltere'de ise 16 yaşından küçüklere yönelik yasağın 2027 baharında yürürlüğe girmesi planlanıyor. Ayrıca, İngiltere'deki 16-17 yaş grubu için gece saatlerinde otomatik devreye giren kısıtlamalar ve sonsuz kaydırma gibi özelliklerin kapatılması öngörülüyor.

Danimarka, 15 yaş sınırını bu yıl bitmeden devreye sokmayı ve bu kısıtlamayı okullardaki akıllı telefon yasağıyla birleştirmeyi planlıyor. Asya tarafında ise Endonezya, 16 yaş altı çocuklar için YouTube, TikTok ve Roblox gibi platformları "yüksek riskli" ilan ederek kısıtlama getiren ilk Güneydoğu Asya ülkesi oldu. Malezya da benzer şekilde yaş doğrulaması zorunluluğu getirerek 16 yaş altı için kısıtlamaları devreye sokmaya hazırlanıyor.

Amerika Kıtası ve Türkiye'nin Adımları

Brezilya, topyekûn bir yasak yerine veli denetimi odaklı bir yaklaşım benimsiyor. "Dijital Çocuk ve Ergen Statüsü" kapsamında, 16 yaş altı kullanıcıların hesaplarının ebeveyn hesaplarına bağlanması zorunlu hâle getiriliyor. ABD'de ise ulusal bir yasak zor görünse de Florida ve Utah gibi eyaletler kendi yerel düzenlemelerini hayata geçiriyor, ancak bu adımlar zaman zaman ifade özgürlüğü gerekçesiyle mahkemelere takılıyor.

Türkiye de bu küresel eğilime katılan ülkeler arasında yer alıyor. Gündeme gelen yeni yasal düzenlemelerle, sosyal ağ sağlayıcılarının 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunmasının engellenmesi planlanıyor. Bu adımların tam anlamıyla yasalaşıp yürürlüğe girmesiyle birlikte, Türkiye'de faaliyet gösteren dijital platformların katı yaş doğrulama sistemlerini devreye alması ve kurallara uymayanların ağır yaptırımlarla karşılaşması bekleniyor.