Tarım Devrimi İnsan Evrimini Hızlandırdı: 15 Bin Antik Genom İncelendi

Nature dergisinde yayımlanan ve bugüne kadarki en kapsamlı antik DNA analizini içeren yeni bir araştırma, tarıma geçişle birlikte insan evriminin büyük bir ivme kazandığını ortaya koydu. 15 binden fazla antik genomun incelendiği çalışma, son 10 bin yılda bağışıklık, metabolizma ve fiziksel özelliklerimizde köklü genetik değişimler yaşandığını gösteriyor.

Modern insanların yaklaşık 50 bin yıl önce Avrupa'ya ulaşmasının ardından uzun süre avcı-toplayıcı olarak yaşadığı biliniyor. Ancak yaklaşık 10 bin yıl önce tarımın benimsenmesi ve yerleşik hayata geçilmesi, insanlık tarihi için bir dönüm noktası oldu. Bu süreçten 5 bin yıl sonra Avrasya bozkırlarından gelen toplulukların tekerlek ve metal aletlerle Avrupa'ya girmesi, kültürel ve teknolojik dönüşümleri hızlandırarak günümüz modern dünyasının temellerini attı.

15 Bin Antik Genom İncelendi

Nature dergisinde yayımlanan bu devasa çalışma, Avrupa ve Orta Doğu'yu kapsayan Batı Avrasya bölgesinden 18 bin yıllık bir döneme ait 15 binden fazla antik genom verisini bir araya getiriyor. Baş araştırmacı Ali Akbari ve David Reich liderliğindeki ekip, güçlü doğal seçilim izleri taşıyan 479 genetik varyant tespit etmeyi başardı. Bu rakam, önceki araştırmalarda elde edilen bulguların yaklaşık iki katına denk geliyor.

Tarım ve Bağışıklık Sistemine Etkisi

Araştırmacılara göre, özellikle son 10 bin yıl insan genomu üzerinde yoğun bir evrimsel baskı yarattı. Tarımın başlamasıyla değişen beslenme düzeni, yüksek vücut yağıyla bağlantılı genlerin yaygınlığını azalttı. Tunç Çağı'nda nüfus yoğunluğunun artması ve insanların hayvanlarla daha iç içe yaşamaya başlaması ise bağışıklık sistemi genlerinde dramatik bir yükselişe neden oldu. Pasteur Enstitüsü'nden Lluis Quintana-Murci, patojenlerle artan temasın bu seçilim baskısını tetiklediğini belirtiyor.

Gelecek Araştırmalar İçin Yeni Bir Kapı

Çalışma, yürüyüş hızı ve eğitim süresi gibi özelliklerle ilişkilendirilen bazı genlerin son 5 bin yılda artış gösterdiğini de ortaya koydu, ancak bu değişimlerin kesin nedenleri henüz bilinmiyor. Harvard Üniversitesi'nden Annabel Perry ve Texas Üniversitesi'nden Arbel Harpak gibi uzmanlar, elde edilen verilerin güçlü hipotezler sunduğunu fakat daha fazla doğrulamaya ihtiyaç duyulduğunu vurguluyor. David Reich ise antik DNA analizlerinin artık sadece tarihi değil, insan biyolojisini de derinlemesine anlama potansiyeline ulaştığını ifade ediyor.