Kaynak, Celal Gunes/Anadolu/Getty Images)
ABD'nin Suriye ve Irak Özel Temsilcisi Tom Barrack, İsrail'in Suriye'deki Ebu Zuhur hava üssüne düzenlediği saldırının arka planıyla ilgili önemli açıklamalarda bulundu.
21 Ağustos'ta Amerikan PBS News yayınına ve X'te içerik üreticisi Mario Nawfal'a konuşan Barrack, saldırının İsrail ve Suriye arasında görüşmeler sürerken geldiğini söyledi.
İsrail'in Türkiye sınırına yakın Ebu Zuhur hava üssünü 18 Ağustos'ta vurdu.
İsrail bu saldırıyı, Türkiye'nin söz konusu üsse "askeri yığınak yapmasını engellemek" için düzenlediğini açıklarken Suriye ise böyle bir plan olmadığını duyurdu.
Türkiye de İsrail'in iddialarını reddetti.
ABD'nin Ankara Büyükelçisi Barrack röportajlarında, İsrail'in güvenlik kaygılarını anladığını belirtirken saldırı öncesinde tarafların bilgilendirilmemesinin tansiyonu daha da yükseltme riski taşıdığını belirtti.
Barrack'ın aktardığına göre İsrail, 7 Ekim saldırılarından sonra İran ile arasında "açık bir görüş hattı olmasını istediği için", Türkiye ve Suriye'yi, "savunma veya saldırı amaçlı askeri teçhizat ya da personel yerleştirmemeleri" konusunda "ısrarla telkin etti."
Şam'da Esad iktidarının devrilmesinin ardından ABD aracılığıyla yapılan görüşmelerde ise İsrail, Türkiye'yi Ebu Zuhur üssüne personel yerleştirmemesi konusunda uyardı.
ABD'li diplomat İsrail'in endişelerinin hem Washington hem de Ankara ve Şam tarafından dikkate alındığını söyledi.
Barrack'ın anlattığına göre, saldırıdan önceki günlerde İsrailli yetkililer ABD tarafına bölgedeki gelişmelerden duydukları rahatsızlığı aktardı.
Bunun üzerine Suriyeli yetkililer ile Mossad arasında temaslar kuruldu. Şam yönetimi, bölgede Türk askeri birlikleri, Türk konvoyları veya Türk silah sistemleri bulunmadığını bildirdi.
Barrack, Mossad Başkanı'nın günü Suriyeli yetkililerle gayriresmi görüşmeleri yürüttüğünü ve tarafların bir sonraki hafta yeniden bir araya gelmesinin beklendiğini söyledi.
ABD'nin de görüşmelerin sürdürülmesi için bir koordinasyon mekanizması hazırladığını ifade eden Barrack, buna rağmen İsrail'in birkaç gün sonra hava saldırısı düzenlediğini belirtti.
Barrack, İsrail'in saldırıyla ilgili kararına yol açtığını düşündüğü farklı senaryoları da röportajlarında dile getirdi.
Deneyimli diplomata göre, bunlardan ilki İsrail'in Türkiye'yi Türkiye'yi bilerek test etmeye çalışmış olması.
Barrack, "Sadece Türkiye'yi kışkırtmak istemiş olabilirler; bu çok saldırgan bir hamle olsa da seçim öncesinde olumlu karşıllık bulabilecek bir yaklaşım olabilir" dedi.
Bir diğer ihtimal ise İsrail kurumları arasında koordinasyon eksikliği yaşanmış olması.
Barrack'a göre Mossad, Suriyelilerle yürüttüğü görüşmeleri sürdürmeyi planlarken başka bir komuta kademesi sahada, muhtemelen bir telefon görüşmesi kaynaklı, istihbarat değerlendirmelerine dayanarak hızlı hareket edilmesi gerektiğine karar vermiş olabilir.
ABD'li diplomat, saldırının ölüm veya yaralanmaya yol açmamasının önemli olduğunu söyledi.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, 21 Ağustos'ta yaptığı açıklamada, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın "İsrail'e karşı saldırganlığını Suriye'ye taşımaya çalıştığını" ve buna göz yummayacaklarını söyledi.
Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı ise buna yanıt olarak yaptığı açıklamada, "İsrail'de seçim kampanyası sorumsuz bir güvenlikçi popülizmin ve giderek sertleşen bir tehdit siyasetinin etkisi altına girmiştir" ifadesini kullandı.
Barrack, İsrail'in saldırıdan önce tarafları haberdar etmemesini eleştirdi.
"Asıl mesele şu: Güçlü bir orduya ve etkili bir hava kuvvetine sahip olan, ayrıca İsrail ile zorlu bir siyasi söylem süreci yaşayan, ki bana kalırsa bu durum büyük ölçüde siyasetten ibaret, Türkiye gibi bir ülkeye önceden bildirimde bulunulmadı" dedi.
"Ancak İsrail jetleri, herhangi bir bildirim olmaksızın sınırın 80 kilometre yakınına kadar geldi" diye ekledi.
ABD'li diplomat, Türkiye'nin güçlü bir hava kuvveti ve etkili istihbarat kapasitesine sahip olduğunu vurgulayarak, İsrail savaş uçaklarının sınır bölgesine yaklaşmasının ciddi bir yanlış hesaplama riski yarattığını söyledi.
Barrack, Türk karar alıcıların son dönemde itidale odaklandığını, Ankara'nın İsrail'le askeri bir çatışma arayışında olmadığını savundu.
İki ülkenin de bağımsız ve istikrarlı bir Suriye görmek istediğini belirten Barrack, ne İsrail ne de Türkiye'nin niyetinin savaş çıkarmak olduğunu vurguladı.
Büyükelçi, İsrail'in güvenlik hassasiyetlerini anladıklarını belirterek buna rağmen mevcut ortamda diplomasinin ve sürekli iletişim kanallarını açık tutmanın öncelikli olduğunu ifade etti.
Barrack'a göre, bölgedeki gerilimin bu kadar yüksek olduğu bir dönemde, "bir hatanın öngörülmeyen ciddi sonuçlar" doğurabileceğini söyledi.
