Venedik Bienali'nde Rusya ve İsrail Krizi: Jüri Toplu İstifa Etti

Dünyanın en köklü sanat etkinliklerinden biri olan 61. Venedik Bienali, açılışına günler kala eşi görülmemiş bir krizle sarsıldı. Rusya ve İsrail'in etkinliğe katılımı etrafında şekillenen tartışmalar, uluslararası jürinin toplu istifasıyla sonuçlandı. Yaşanan kaosun ardından ödül töreni ertelenirken, sürece ziyaretçi oylaması dahil edildi.

Jüri Neden İstifa Etti?

Brezilyalı sanat yönetmeni Solange Oliveira Farkas başkanlığındaki 5 kişilik uluslararası jüri heyeti, 30 Nisan'da görevlerinden ayrıldıklarını duyurdu. Jürinin istifa kararının arkasında, liderleri Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) tarafından insanlığa karşı suçlarla itham edilen ülkelerin ödül değerlendirmesi dışında bırakılması yönündeki 22 Nisan tarihli kararları yatıyor. Bu kararın hedefinde doğrudan Rusya ve İsrail bulunuyordu.

2022'deki Ukrayna işgalinin ardından Avrupa çapındaki kültürel etkinliklerden dışlanan Rusya'nın, bu yılki bienalde pavyonunu yeniden açması planlanıyordu. Öte yandan, Gazze'deki operasyonlar nedeniyle 2024'teki son bienalde kapalı kalan İsrail pavyonunun durumu da uluslararası sanat camiasında yoğun tartışmalara neden oluyordu.

İtalyan Hükümetinde Çatlak Sesler

Kriz, İtalya'nın iç siyasetinde de farklı görüşlerin ortaya çıkmasına yol açtı. İtalya Başbakanı Giorgia Meloni ve Kültür Bakanı Alessandro Giuli, Rusya'nın katılımına kişisel olarak karşı olduklarını ancak kararın özerk bienal yönetimine ait olduğunu vurguladı. Meloni, Bienal Vakfı Başkanı Pietrangelo Buttafuoco'nun yetenekli biri olduğunu belirtse de, kendisinin aynı tercihleri yapmayacağını ifade etti.

Buna karşılık, Başbakan Yardımcısı Matteo Salvini festival başkanının kararına tam destek verdi. Salvini, sanatın sansürlenmemesi gerektiğini savunarak, ödüllerin jüri yerine ziyaretçiler tarafından verilmesi kararını "demokratik bir adım" olarak nitelendirdi.

Ukrayna ve Avrupa'dan Tepkiler

Rusya'nın bienale dönüş kararı, Ukrayna cephesinde sert tepkiyle karşılandı. Ukraynalı yetkililer, Venedik Bienali'nin dünyanın en saygın sanat platformlarından biri olduğunu hatırlatarak, etkinliğin "savaş suçlarını aklama sahnesine" dönüşmemesi gerektiği uyarısında bulundu. Ayrıca, Avrupa Birliği (AB) de yaşanan gelişmeler üzerine bienale sağlanan fonları çekebileceği yönünde sinyaller verdi.

Yeni Ödül Sistemi ve Erteleme

İtalyan basını tarafından "fiyasko" ve "kaos" olarak adlandırılan bu krizin ardından, bienal yönetiminde köklü değişikliklere gidildi. Normal şartlarda 9 Mayıs'ta yapılması planlanan Altın Aslan ödül töreni, etkinliğin kapanış tarihi olan 22 Kasım'a ertelendi.

Jürinin istifasıyla oluşan boşluğu doldurmak ve tartışmaları yatıştırmak amacıyla, ziyaretçilerin oylarıyla belirlenecek yeni bir "Ziyaretçi Aslanı" ödülü tesis edildi. Bu yeni oylama sistemine Rusya ve İsrail'in de dahil edilmesi bekleniyor.