Çocukların telefonda fazla zaman geçirmesini engellemenin beş yolu

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın. Çocuk gelişimi uzmanlarından çocuklarının telefon ve tabletleri ellerinden kısa süreliğine bile olsa bırakmasına yardımcı olacak tavsiyeler: Çocuk psikoloğu Dr. Jane Gilmour çocukları telefonları bırakmaya ikna etmek için önce zamanlamaya dikkat etmek gerektiğini söylüyor. "Bir alışkanlığı değiştirmek her zaman zor olacaktır" diyen uzman, değişikliklerin ekran süresiyle ilgili bir tartışmanın yol açtığı gergin bir ortamda gündeme getirilmemesini öneriyor: "En iyi iletişimi sakin beyinler sağlar." Ekran süresini azaltmak için en iyi ilk adım evde cihazlar için belirli bir yer ayırmak olabilir; örneğin özel bir dolap ya da raf. "Şarj cihazları için tek bir yer olsun... böylece telefonlar şarj için bir kenara bırakılır ve unutulur." Çocuk psikoloğu Dr. Maryhan Baker'a göre, daha büyük çocuklar ve gençler, onlara kurallar dayatılmasındansa bu konudaki tartışmanın bir parçası olmayı tercih edebilir. Sosyal medya etrafındaki akran baskısını kabul etmek, gençleri kendi saflarınıza çekmeye yardımcı olabilir. Onlara "Arkadaşlarınla orada iletişim kurduğunu anlıyorum, sosyal baskıyı da anlıyorum" diyebilirsiniz. Sonra da gün içinde sürekli telefonla meşgul olmadıkları bir alan yaratmanın yollarını birlikte konuşabilirsiniz. Ebeveynlik koçu Olivia Edwards, çocuğunuz veya ergeninizle güçlü bir bağ kurmanın ekran kullanımını düzenlemeyi kolaylaştıracağını vurguluyor: "Çocuğumuzla güçlü bir ilişki kurmalıyız, işbirliğine ve takım çalışmasına doğru ilerlememizi sağlayacak şey budur." Çocuğunuzun internette tükettiği içerikle gerçekten ilgilenmek de bu çabanın bir parçası olabilir. Hem yetişkinler hem de çocuklar ekran süresi hakkında açık ve dürüst tartışmalar yoluyla birbirlerinden bir şeyler öğrenebilir. Olivia'ya göre çocuklarla konuşurken şu sorular sorulabilir: "Sosyal medyanın nasıl çalıştığını düşünüyorsun? "Bu uygulama insanları nasıl kendisine bağımlı hale getiriyor? "Orada geçirdiğin süre arttıkça daha çok para kazandıklarını biliyor muydun?" Ayrıca, ebeveynler çocuklarına dijital okuryazarlığı uygulamalı bir şekilde öğretebilir. Olivia birlikte inceleyebileceğiniz bazı içeriklerde "Sence bu doğru mu? Bunun doğru olup olmadığını nasıl anlayabilirsin?" sorusunu sormanın çocuklara faydalı olabileceğini hatırlatıyor. Çocukların ebeveynlerini taklit ettiği bir sır değil, bu nedenle onlarda iyi ekran alışkanlıklarını teşvik etmek biraz özeleştiriyle başlamayı gerektirebilir. Maryhan bu konuya neşeli bir yaklaşım sergilemeyi öneriyor: "Çocuklarımızla biraz kendimizle dalga geçen bir konuşma bile yapabiliriz. Mesela 'Hepimiz bu konuda suçluyuz, [telefonumla] olan ilişkim olması gerektiği kadar iyi değil' diyebiliriz." Telefonlar ve tabletler her yaştan insana sürekli bir eğlence kaynağı sağladı. Bu makalede Google YouTube içeriği bulunmaktadır. Çerez ve diğer teknolojileri kullanıyor olabilirler, bilgisayarınıza herhangi bir şey yüklenmeden önce sizin rızanızı alırız. İzin vermeden önce çerez politikasını okumak ve gizlilik politikasına göz atmak isteyebilirsiniz. Bu içeriğe ulaşmak için lütfen "kabul et ve devam et" seçeneğine tıklayın. Dr. Gilmour, hem yetişkinlerin hem de çocukların, can sıkıntısından korkmamalarının faydalı olabileceğini söylüyor. "Ekran karşısında olmak, bizi sürekli dış dünyaya bakmaya itiyor. İç dünyamıza çekilip, bir nevi boşluğa, uzaklara bakmak ise geçmişi düşünmemize, geleceği hayal etmemize ve yaratıcılığı öngörmemize olanak sağlıyor." "Çocuklarınız 'yapacak hiçbir şey yok' diye protesto edip boşluğa bakıyorlarsa bu sorun değil. Hatta bu olumlu bir şey." Ebeveynlik hiçbir zaman kolay olmamıştır ancak ekranların bu kadar yaygın olduğu ve bunların bizi nasıl etkilediğini hala anlamaya çalıştığımız bir dönemde çocuk yetiştirmek çok endişe verici olabilir. Essex Üniversitesi'nde dijital iletişim alanında öğretim üyesi olan Dr. Tony Sampson, ebeveynlerin ahlaki paniğe kapılmamaları gerektiğini söylüyor: "Kaygılı ebeveynler, paniğe kapılıp tüm ergenlerin sosyal medya bağımlılığına yatkın olduğunu düşünebiliyor." Oysa çocuklarda ve ergenlerde nöroplastisite denilen bir özellik var. Beyinleri yetişkinlerin beyinlerine göre çok daha iyi uyum sağlıyor ve eski haline daha kolay dönüyor. "Sosyal medyanın dikkati nasıl azalttığına dair çok şey okuyoruz." "Sosyal medya dikkati kısaltmaz veya aşındırmaz. Dikkati yakalar ve ticari içerikle etkileşime yönlendirir." "Ancak olumlu teknoloji kullanımı, yaratıcılık, keşfetme ve öğrenme için nöroplastisiteyi artırmaya yardımcı olabilir." 15 Haziran 2026Instagram, Hindistan'da çocuk istismarı reklamları yayınlıyor 11 Temmuz 2026Çocuklara yönelik sosyal medya yasağı nasıl uygulanabilir?1 Mayıs 2026Haberin sonu Orijinali İngilizce olan bu makalenin çevirisinde yapay zekadan yararlandık. Yayınlanmadan önce çeviriyi bir BBC gazetecisi kontrol etti. Yapay zekayı nasıl kullandığımız hakkında daha fazla bilgi burada. --- **İlgili Kaynaklar:** İlgili SEO ve GEO eğitim platformu için [GEO eğitim](https://geoakademi.com) platformuna göz atabilirsiniz.