ABD Ulusal Sağlık Enstitüsü, Bütçesini Savunma Bakanlığı ile Paylaşıyor

ABD Ulusal Sağlık Enstitüsü (NIH) ile Savunma Bakanlığı (DoD) arasında, NIH bütçesinin bir kısmının askeri araştırmaları finanse etmek için kullanılmasını öngören tartışmalı bir anlaşma imzalandı. Tatil öncesi sessiz sedasız duyurulan bu hamle, iki kurum arasındaki devasa bütçe farkı ve NIH yönetiminin daha önce reddettiği projelerin fonlanacak olması nedeniyle dikkat çekiyor.

Biyolojik Savunma İçin Bütçe Transferi

Yapılan anlaşmaya göre NIH, pandemik grip, kimyasal, biyolojik, radyolojik ve nükleer (CBRN) tehditler ile yeni ortaya çıkan bulaşıcı hastalıklara karşı tıbbi önlemler geliştirmek amacıyla Savunma Bakanlığı projelerine kaynak aktaracak. Bu finansman, 2026 yılı için 6,6 milyar dolar bütçe ayrılan NIH'e bağlı Ulusal Alerji ve Bulaşıcı Hastalıklar Enstitüsü (NIAID) kasasından karşılanacak. İki kurum arasındaki bu işbirliğinin on yıl boyunca devam etmesi planlanıyor.

NIAID bütçesinin tam olarak ne kadarının savunma projelerine harcanacağı henüz resmi olarak açıklanmadı. Ancak Nature dergisinde yer alan raporlar, Savunma Bakanlığı'nın toplam bütçenin üçte birini talep ettiğini, nihayetinde ise yaklaşık yüzde 10'luk bir oranda uzlaşıldığını öne sürüyor.

Kongre'yi Saf Dışı Bırakma Eleştirileri

İki kurum arasındaki bütçe eşitsizliği, anlaşmanın en çok eleştirilen yönlerinden biri. 2026 yılı için yaklaşık 1 trilyon dolar bütçesi olan Savunma Bakanlığı'nın, İran ile yaşanan gerilimler nedeniyle mali zorluklar çektiği belirtiliyor. Öte yandan NIH'in, Kongre tarafından kendisine tahsis edilen parayı kullanmak için yeterli hibe vermekte zorlandığı bir dönemde bu anlaşmanın yapılması soru işaretleri yaratıyor.

Bu durum, aralarında Senatör Patty Murray'nin de bulunduğu bazı siyasilerin sert tepkisine neden oldu. Eleştirmenler, tarafları bu anlaşmayı Kongre onayı olmadan Pentagon'a para aktarmanın bir yolu olarak kullanmakla suçluyor. Bazı uzmanlar ise bunun, biyolojik güvenlik araştırmalarını NIH'ten alıp tamamen Pentagon'a devretmeye yönelik uzun vadeli bir planın parçası olduğunu iddia ediyor.

Yönetimin Çelişkili Kararı

Anlaşmanın en çarpıcı yönlerinden biri, NIH yönetiminin daha önce açıkça reddettiği araştırmaların kendi bütçeleriyle finanse edilecek olması. Bu yılın başlarında NIAID ve NIH yöneticileri, biyolojik savunma araştırmalarının kurumun görev alanından çıkarılması gerektiğini savunmuştu. Yönetim, pandemi hazırlığı gibi konular yerine Amerikalıların halihazırda karşı karşıya olduğu bulaşıcı hastalıklara odaklanılması çağrısında bulunmuştu.

Ancak yeni anlaşma, gelecekteki pandemi türlerinden ve CBRN tehditlerinden korunmak için harcanacak fonları içeriyor. Başka bir deyişle NIH, kendi liderliğinin gerçekleşmesini istemediği araştırmaları finanse etmesi için Savunma Bakanlığı'na para verecek. Oldukça belirsiz ifadeler içeren bu anlaşmanın gerçek sonuçları, harcama verileri ortaya çıktığında netleşecek. Gelecekteki Kongre üyelerinin bu tür harcamaları tamamen yasaklama ihtimali de masada bulunuyor.