BM'den Otonom Araçlar İçin İlk Küresel Düzenleme

Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonu (UNECE), tam otonom sürüş sistemlerine (ADS) yönelik dünyanın ilk küresel düzenleyici çerçevesini resmi olarak kabul etti. Bu yeni adım, sürücüsüz araçların güvenli bir şekilde trafiğe çıkabilmesi için ortak uluslararası standartlar belirlerken, ülkeler arası mevzuat farklılıklarının da önüne geçmeyi hedefliyor.

Güvenlik ve Denetim Standartları Yeniden Şekilleniyor

UNECE'ye bağlı WP.29 çalışma grubu tarafından onaylanan düzenleme, tam otonom sürüş sistemleriyle donatılmış araçların geliştirilmesi, test edilmesi ve kullanımına yönelik kapsamlı kurallar içeriyor. Yeni çerçeveye göre üreticilerin, sistemin tüm yaşam döngüsünü kapsayan ve bağımsız olarak denetlenebilen bir Güvenlik Yönetim Sistemi (Safety Management System) kurması zorunlu hale geliyor.

Şirketlerin ayrıca sanal test ortamları dahil tüm doğrulama süreçlerinin güvenilirliğini kanıtlaması ve kapsamlı bir güvenlik dosyası sunması gerekecek. Araçlarda güvenlikle ilgili verileri kaydeden bir Otonom Sürüş Veri Kayıt Sistemi (Data Storage System for Automated Driving) bulunması da zorunluluklar arasında yer alıyor. Üreticiler, araçlar piyasaya çıktıktan sonra da gerçek kullanım koşullarındaki performansı sürekli izleyerek ilgili otoritelere raporlayacak.

İnsan Sürücülerden Daha Güvenli Olma Şartı

Kabul edilen düzenleme, otonom sürüş performansının yetkin bir insan sürücünün performansına en az eşit veya daha yüksek seviyede olmasını şart koşuyor. Tam otonom sistemler direksiyon, hızlanma ve frenleme gibi dinamik görevleri üstleneceği için, sistemlerin trafik kurallarına kusursuz uyum sağladığı kanıtlanmak zorunda. Bu kurallar, otoyollardan karmaşık şehir içi trafiğine kadar geniş bir yelpazeyi kapsıyor.

Düzenleme; ABD, Çin, Avrupa Birliği, Japonya ve Birleşik Krallık gibi dünyanın en büyük otomotiv pazarlarının desteğini aldı. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) verilerine göre, Çin ve ABD'deki özel robotaksi filoları 2025'te iki kat büyüyerek 8 bin araca ulaştı. Ajans, 2035 yılına kadar dünya genelinde 3 milyona yakın robotaksinin faaliyet göstereceğini öngörüyor.

2027 Yılında Yürürlüğe Girecek

WP.29, yeni ADS düzenlemesinin yanı sıra yaklaşık 90 BM araç yönetmeliğinde de değişiklik yaparak, geleneksel direksiyonu olmayan tam otonom araçları mevcut mevzuatlara entegre etti. Teknik prosedürlerin tamamlanmasının ardından, ADS ve mevcut sürücü destek sistemlerine (DCAS) ilişkin düzenlemelerin Ocak 2027'de yürürlüğe girmesi bekleniyor. Bu sayede yapay zeka destekli sürüş teknolojileri için ilk uyumlu küresel çerçeve resmen uygulanmaya başlanacak.

--- **İlgili Kaynaklar:** yapay zeka haberleri ve kaynakları ihtiyaçlarınız için [AI Merkezi](https://aimerkezi.com) doğru adres.