Akademisyenlerin YouTube ve Sosyal Medya Yayınlarına 'Ticari Faaliyet' Engeli

Devlet üniversitelerinde görev yapan akademisyenlerin YouTube, sosyal medya ve mobil uygulamalar üzerinden içerik üreterek gelir elde etmesine yönelik yeni bir kısıtlama getirildi. Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği'nin YÖK'e bildirdiği görüşe göre, bu tür dijital gelirler 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun ticaret yasağı kapsamında değerlendirilecek.

Süreç Nasıl Gelişti?

Yükseköğretim Kurulu (YÖK), geçtiğimiz dönemde akademisyenlerin dijital platform üzerindeki yayıncılık ve uygulama geliştirme faaliyetlerinin hukuki durumunu netleştirmek amacıyla Cumhurbaşkanlığı'ndan görüş talep etti. Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı'nın yaptığı değerlendirmenin ardından, Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğü nihai kararını YÖK'e iletti.

İletilen resmi görüşte, sosyal medya platformlarından ve dijital mecralardan elde edilen gelirlerin, 657 sayılı Kanun'un 28. maddesinde yer alan ticaret ve kazanç getirici faaliyet yasağı sınırları içinde kaldığı vurgulandı. Bu kararın üniversitelere tebliğ edilmesinin ardından, disiplin soruşturması geçirmekten çekinen birçok akademisyen, bilimsel içerikli yayınlarını durdurma veya kanallarını tamamen kapatma yoluna gitti.

Gelir Elde Etmeyen Kanalların Durumu Belirsiz

Mevcut verilere göre Türkiye'de aktif olarak YouTube kanalı bulunan yaklaşık 146 öğretim üyesi olduğu tahmin ediliyor. Alınan kararın ardından en büyük belirsizlik, reklam gelirlerini kapatan ve ticari kazanç sağlamayan akademik kanalların durumu üzerinde yoğunlaştı.

Bazı değerlendirmeler, reklam seçenekleri kapalı olduğu sürece içerik üretimine devam edilebileceğini öngörüyor. Ancak, platformların doğası gereği barındırdığı "kazanç sağlama potansiyeli" nedeniyle bu faaliyetlerin de yasak kapsamında değerlendirilebileceği endişesi sürüyor.

Hukukçulardan Bilimsel Özgürlük Vurgusu

Alınan bu karar, hukukçular ve bilişim uzmanları tarafından eleştiriliyor. Bilişim Hukuku Uzmanı Avukat M. Gökhan Ahi, 657 sayılı kanunun memurlara telif, bilirkişilik ve kitap geliri gibi konularda istisnalar tanıdığını hatırlatarak, dijital yayıncılığın doğrudan ticari faaliyet sayılmasının çelişkili olduğunu belirtti.

Uzmanlar, YouTube ve X gibi platformlarda akademik içerik üretmenin ciddi bir bilimsel hazırlık gerektirdiğini ifade ediyor. Akademisyenlerin dijital dünyadan çekilmesinin büyük bir bilgi boşluğu yaratacağı uyarısında bulunan uzmanlar, yasaklamak yerine nitelikli içerik üretimini destekleyecek şeffaf bir yasal çerçevenin oluşturulması gerektiğini savunuyor.