Avrupa'nın Plastik Atıkları Çukurova'nın Verimli Topraklarını Tehdit Ediyor

İngiltere ve Avrupa Birliği ülkelerinden Türkiye'ye ihraç edilen plastik atıklar, Adana'daki tarım arazileri ve su kaynakları üzerinde yarattığı tahribatla yeniden gündemde. Çevre örgütlerinin ve bilim insanlarının son saha araştırmaları, geri dönüşüm tesislerinin yoğunlaştığı bölgelerde mikroplastik kirliliğinin tehlikeli boyutlara ulaştığını ortaya koyuyor.

İngiltere'den Adana'ya Uzanan Atık Rotası

The Guardian'da yer alan habere göre, Çin'in 2018 yılında plastik atık ithalatını durdurmasının ardından Türkiye, Avrupa'nın en büyük atık alıcısı konumuna geldi. Uluslararası Çevre Araştırmaları Ajansı (EIA) verileri, Mayıs 2021 ile Temmuz 2024 arasında 13 İngiliz şirketinin Adana'daki Kemal Deniz geri dönüşüm bölgesine 52 bin ton evsel plastik atık gönderdiğini gösteriyor. Bu miktar, İngiltere'nin Türkiye'ye ihraç ettiği toplam plastik atığın yaklaşık yüzde 13'ünü oluşturuyor.

En fazla sevkiyat yapan şirketler arasında ProtoGreen, Vanden ve Eurokey öne çıkıyor. Yapılan bu ihracat yasal çerçevede gerçekleşse de, şirketlerin atıkların çevreye zarar vermeden dönüştürüldüğünden emin olma yükümlülüğü bulunuyor. Ancak bölgedeki çiftçiler, su kanallarında biriken plastiklerden ve tesislerden yayılan zehirli dumanlardan şikayetçi.

Sulama Kanallarında Korkutucu Mikroplastik Artışı

Sabancı Üniversitesi'nden deniz biyoloğu Sedat Gündoğdu'nun yürüttüğü araştırmalar, tehlikenin boyutlarını gözler önüne seriyor. Kemal Deniz bölgesinin aşağı kesimindeki su kanallarında yapılan ölçümlerde, mikroplastik seviyesinin yukarı kesimlere kıyasla 10 kat daha fazla olduğu tespit edildi. Adana'nın bazı bölgelerinde ise bu farkın 132 kata kadar çıktığı belirtiliyor.

Alınan numunelerde litre başına 16,5 ile 2 bin 174 arasında mikroplastik parçacığına rastlandı. Bu veriler ışığında, kanal yoluyla taşınan mikroplastik miktarının saatte 5,3 milyar parçacığı aşabildiği hesaplanıyor. Kirlenen bu suların, dünyanın en verimli alüvyal topraklarından biri olan Çukurova'da tarımsal sulamada kullanılması ve Seyhan Nehri üzerinden Akdeniz'e dökülmesi, ekolojik felaketin boyutunu genişletiyor.

Yüz Binlerce Ton Atık ve Çözüm Arayışı

İstatistiklere göre Türkiye, bir yıl içinde İngiltere'den yaklaşık 140 bin ton, Avrupa Birliği ülkelerinden ise 500 bin tonu aşkın plastik atık ithal etti. Toplamda 643 bin tona ulaşan bu atıkların yaklaşık yüzde 60'ı Adana bölgesine yönlendiriliyor. Bölge halkı, geri dönüştürülemeyen atık yığınlarında sık sık yangınlar çıktığını ve tarım alanlarının zehirli duman altında kaldığını vurguluyor.

EIA hukuk uzmanı Amy Youngman, İngiltere'nin plastik atık ihracatını tamamen sonlandırması ve sürdürülebilirlik odaklı adımlar atarak plastik üretimini azaltması gerektiğini savunuyor. Uzmanlar, atık ithalatının kontrol altına alınmaması durumunda Türkiye'nin tarım ve gıda güvenliğinin uzun vadede ciddi zararlar görebileceği konusunda uyarıyor.