Göbeklitepe'de Yeni Keşif: MÖ 8000'e Ait Dörtgen Yapılar Gün Yüzüne Çıktı

UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan Göbeklitepe'de yürütülen yeni dönem kazı çalışmaları, tarihin sıfır noktasına dair ezberleri bozmaya devam ediyor. İlk kez höyüğün kuzey kesiminde başlatılan çalışmalarda, MÖ 8 binli yıllara tarihlenen dörtgen planlı yapılar gün yüzüne çıkarıldı. Bu keşif, alanın yalnızca tapınaklardan ibaret olmadığını, insanların günlük yaşamlarını sürdürdüğü bir yerleşim yeri de olduğunu gösteriyor.

Kuzey Bölgesinde İlk Kazılar ve Yeni Keşifler

Taş Tepeler Projesi Koordinatörü ve Göbeklitepe Kazı Başkanı Prof. Dr. Necmi Karul'un liderliğinde yürütülen çalışmalar, yaklaşık 1500 metrekarelik yeni bir alanda gerçekleştiriliyor. Bölgedeki zeytin ağaçlarının özenle taşınmasının ardından başlayan kazılarda, yüzeyin hemen altında dörtgen planlı yapılarla karşılaşıldı. Uzun yıllar süren erozyon nedeniyle duvarların üst kısımları aşınmış olsa da, yapıların tabanlarına kısa sürede ulaşıldı.

Ortaya çıkarılan bu yeni yapılar, daha önce kazılan alanlardaki mimariyle benzerlik gösterse de önemli bir fark barındırıyor. Yeni buluntularda dikilitaş geleneğinin daha zayıf olduğu ve mekanların içinde daha az sayıda dikilitaş bulunduğu tespit edildi. Araştırmacılar, yapıların iç düzenlemelerinin konut amacıyla kullanıma işaret ettiğini belirtiyor.

Tören Alanından Yerleşim Merkezine

Prof. Dr. Karul, Göbeklitepe'de kamusal yapılarla aynı döneme ait konutların bulunmasının büyük bir önem taşıdığını vurguladı. Bu durum, alanın sadece ritüellerin gerçekleştirildiği bir merkez olmadığını, aynı zamanda insanların yaşadığı aktif bir yerleşim alanı olduğunu kanıtlıyor. Yapıların kesin işlevini belirlemek amacıyla taban seviyesinden alınan toprak örnekleri laboratuvar ortamında incelenecek.

Kazı öncesinde gerçekleştirilen yüzey taramaları ve jeomanyetik ölçümler, bölgede büyük boyutlu kamusal yapıların yanı sıra kulübelerin de bulunabileceğine işaret etmişti. Şu anda GT1 ve GT2 olarak adlandırılan bölgelerde de eş zamanlı arkeolojik çalışmalar sürdürülüyor.

Koruma Çalışmaları ve Ziyaretçi Deneyimi

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, kazıların yanı sıra koruma çalışmalarına da büyük önem verdiklerini açıkladı. C ve D yapılarındaki dikilitaşların zemin bağlantıları güçlendirilirken, olası sarsıntılara karşı çelik halatlarla güvenlik önlemleri artırıldı. Ayrıca, genişleyen kazı alanları dikkate alınarak yenilenen yürüyüş yollarının yakında ziyaretçilerin kullanımına açılacağı duyuruldu.