Bilim İnsanları Meyve Sineğinin Beynini Haritaladı: İlk İşleri Doom Oynatmak Oldu

Bilim dünyası, nörobilim ve yapay zeka kesişiminde tarihi bir başarıya imza atarak yetişkin bir erkek meyve sineğinin beynini ve merkezi sinir sistemini tüm detaylarıyla haritaladı. Yaklaşık on yıl süren bu devasa çalışma sonucunda ortaya çıkan dijital model, 166 binden fazla nöronu ve 125 milyon sinaptik bağlantıyı barındırıyor.

Yapay Zeka ile 125 Milyon Bağlantı Çözüldü

Google Research ve HHMI Janelia Research Campus ortaklığında yürütülen projede, milyonlarca iki boyutlu beyin kesiti görüntüsü kullanıldı. Bu kesitlerin üç boyutlu nöral yapılara dönüştürülmesi sürecinde gelişmiş yapay zeka algoritmaları devreye girdi.

Google'ın kullandığı yöntemler arasında, tek bir pikselden başlayarak aynı nesneye ait diğer pikselleri belirleyen evrişimsel sinir ağlarından (CNN) yararlanan flood-filling network sistemleri yer alıyor. Bu ölçekteki çalışma, nöron sayısı açısından bugüne kadar oluşturulan en büyük beyin haritası olma özelliğini taşıyor.

Cinsiyetler Arası Nörolojik Farklar İncelenecek

Araştırmacılar, beynin çalışma biçiminin yanı sıra omuriliğe benzer işlev gören karın sinir kordonunu da haritaya dahil etti. Böylece sadece beyin içi bağlantılar değil, vücudun motor kontrolüyle ilişkili sinirsel ağlar da incelenebiliyor. İnsan uzmanlar tarafından doğrulanan bu harita, open-source (açık kaynaklı) Neuroglancer aracı üzerinden bilim dünyasının erişimine açıldı.

Ekip daha önce 2020 yılında dişi meyve sineğinin yarım beyin haritasını yayımlamıştı. Yeni oluşturulan erkek sinek konektomu sayesinde, nöronların cinsiyete göre farklılaştığı bölgeler doğrudan karşılaştırılabilecek. Bu gelişme, kur yapma ve saldırganlık gibi sosyal davranışların biyolojik temellerini anlamak için kritik bir adım olarak görülüyor.

Dijital Sinek Beyni 'Doom' Oynuyor

Bu devasa bilimsel başarının ardından konektomun kullanıldığı ilk alan ise oldukça dikkat çekici. Yazılım mühendisleri, oluşturulan MaleCNS v1.0 meyve sineği modelini, klasik video oyunu Doom'u oynaması için eğitmeye başladı.

Sistemde oyunun görüntüleri, sineğin görme ve duyusal nöronlarını harekete geçiren bir uyaran olarak işleniyor. Oluşan nöral aktivite, oyundaki hareket komutlarına dönüştürülüyor. Sinek oyun içinde hasar aldığında ise PPL101 adı verilen iki dopamin hücresine sinyal gönderilerek bir tür reinforcement learning (pekiştirmeli öğrenme) mekanizması tetikleniyor.

Sırada Omurgalı Canlılar Var

Meyve sineği üzerinde elde edilen bu başarı, nörobilim araştırmalarında yeni bir dönemin kapısını aralıyor. Araştırmacıların bir sonraki hedefinde ise fil balığı ve zebra balığı gibi omuriliğe sahip omurgalı canlıların sinir sistemlerini haritalamak bulunuyor.

--- **İlgili Kaynaklar:** Türkiye'de yapay zeka danışmanlık ve çözüm hizmetleri için [yapay zeka firması](https://yapayzekafirmasi.com) tercih ediliyor.