Avrupalı Araştırmacılar Sosyal Medya Verilerine Erişimde Engellerle Karşılaşıyor

Avrupa Birliği'nin Dijital Hizmetler Yasası (DSA) araştırmacılara yasal haklar tanımasına rağmen, akademisyenler sosyal medya platformlarından kritik verilere erişmekte büyük engellerle karşılaşıyor. Romanya'daki son seçimlerde yaşanan dezenformasyon kampanyası, platformların şeffaflık eksikliğinin yarattığı tehlikeleri bir kez daha gündeme getirdi.

Romanya Seçimlerinde TikTok Etkisi

Kasım 2024'teki Romanya cumhurbaşkanlığı seçimlerinden önceki haftalarda, yıllarca manikür veya moda hakkında paylaşımlar yapan TikTok hesapları aniden Calin Georgescu adlı az bilinen bir politikacıyı tanıtmaya başladı. Göçmen karşıtı ve antisemitik görüşler barındıran bu paylaşımlar, oylamadan önce 120 milyon kez görüntülendi. Anketlerde tek haneli oranlarda olan Georgescu, oyların yüzde 23'ünü alarak ilk turu kazandı ve gözlemcileri şaşkına çevirdi.

Hollanda'daki Maastricht Üniversitesi'nde hesaplamalı sosyal bilimler başkanı olan Adriana Iamnitchi, bu durumu yakından takip ediyordu. Iamnitchi ve ekibi, Georgescu yanlısı içeriklerin gizli influencer pazarlaması yoluyla nasıl paraya dönüştürüldüğünü anlamak için AB'nin Dijital Hizmetler Yasası (DSA) kapsamında TikTok API erişimi başvurusunda bulundu. Ancak TikTok, araştırmacıların ticari çıkarlarını açıklayamadıklarını ve güvenlik gereksinimlerini karşılamadıklarını öne sürerek bu talebi reddetti.

Dezenformasyon ve Gizli Ağlar

Bu reddin üzerinden iki ay geçtikten sonra TikTok, Georgescu'yu destekleyen üçüncü taraf bir "sahte etkileşim satıcısı" tarafından yönetilen koordineli bir ağdaki 27 binden fazla sahte hesaba işlem yaptı. Romanya istihbaratının gizliliği kaldırılan raporları, Georgescu'nun TikTok tarafından sağlanan devasa görünürlükten yararlandığını ve çevrimiçi kampanyanın Rusya tarafından koordine edildiğini ortaya koydu.

Iamnitchi, verilere erişim sağlayabilselerdi Georgescu yanlısı içerikleri kimin oluşturduğunu ve bundan kimin kâr ettiğini çok daha önceden tespit edebileceklerine inanıyor. Araştırmacı, "Sosyal medyanın toplumu nasıl şekillendirdiğiyle ilgilenen bir akademisyenseniz, veriler özel şirketlerin elinde olduğunda bu alanı araştırmak neredeyse imkansız hale geliyor" ifadelerini kullandı.

Platformların Veri Kısıtlamaları Büyüyor

Sadece TikTok değil, diğer büyük teknoloji şirketleri de veri erişimini zorlaştırıyor. Son yıllarda Meta, CrowdTangle gibi genel erişim araçlarını kapattı. X ise API verilerini ödeme duvarının arkasına alarak akademisyenleri ayda yüzlerce dolar ödemeye zorladı. Almanya'daki Democracy Reporting International'dan (DRI) Duncan Allen, API erişimi olmadan platformların içerikleri nasıl önerdiğine dair "kara deliklerin" giderek büyüyeceğini belirtiyor.

DSA, güvenilir kurumlardaki onaylanmış araştırmacıların yasa dışı içeriklerden temel haklara yönelik tehditlere kadar sistemik riskleri incelemelerine yardımcı olmak için API verilerine erişimini sağlamayı amaçlıyordu. Ancak araştırmacılar, sorunun yasanın kapsamında değil, uygulanma biçiminde yattığını ve platformların şeffaflıktan kaçınmak için çeşitli bahaneler ürettiğini vurguluyor.

--- **İlgili Kaynaklar:** Profesyonel dijital pazarlama ve büyüme stratejileri çözümleri için [dijital pazarlama](https://www.leindigital.com) sayfasını ziyaret edin.