Max Planck'ın 1940 Tarihli Makaleleri Algoritma Kurbanı Oldu

Kuantum mekaniğinin kurucularından ve 1918 Nobel Fizik Ödülü sahibi Max Planck'ın 1940'larda kaleme aldığı iki makale, The Science of Nature dergisi tarafından sessizce yayından kaldırıldı. Bilim tarihçilerinin yürüttüğü araştırma, ortada bilimsel bir usulsüzlük değil, yayıncılık sistemlerindeki otomatik bir algoritma hatası olduğunu ortaya koydu.

Tarihçileri Şaşırtan Geri Çekme Kararı

Montreal Quebec Üniversitesi'nden fizik tarihçisi Yves Gingras, Retraction Watch blogunda geri çekilen makaleleri bulunan Nobel ödüllü bilim insanlarının listesini incelerken Max Planck'ın adıyla karşılaştı. Bu durum üzerine meslektaşı Mahdi Khelfaoui ile birlikte bir araştırma başlatan Gingras, bulgularını fizik preprint sunucusu arXiv üzerinde paylaştı. Eskiden Naturwissenschaften olarak bilinen The Science of Nature dergisi, normalde geri çekilen makalelerin üzerine büyük bir uyarı etiketi eklerken, Planck'ın makalelerini tamamen silerek yerlerine boş PDF dosyaları bırakmıştı.

Yayıncılık Sistemlerinde Algoritma Karmaşası

Derginin mevcut baş editörü Suzanne Scarlata, konuyla ilgili yaptığı açıklamada makalelerin geri çekildiğinden haberdar olmadığını belirtti. Scarlata, bu durumun muhtemelen sistemlerindeki bir algoritma hatasından kaynaklandığını ve düzeltilmesi gereken bir yanlışlık olduğunu ifade etti. Tarihçiler, geri çekme işleminin bilimsel bir hatadan ziyade, yayıncının geçmiş yayın pratiklerini yanlış yorumlamasından kaynaklandığını düşünüyor.

Elde edilen metadata kayıtları, her iki makale için DOI numaralarının Nisan 2005'te oluşturulduğunu gösteriyor. Bu tarih, bilimsel dergilerin büyük ölçekli elektronik yayıncılığa geçiş yaptığı döneme denk geliyor. Araştırmacılar, Springer Nature bünyesindeki bir avukatın veya otomatik sistemin, bu makaleleri sorunlu "mükerrer yayınlar" olarak değerlendirmiş olabileceğini belirtiyor.

Aynı Başlıklar Sistemi Yanılttı

Geri çekilen ilk makale olan 1942 tarihli çalışma, Planck'ın bir yıl önce Berlin'de verdiği bir konferansa dayanıyordu ve daha önce bir kitapçık olarak da basılmıştı. 1940 tarihli ikinci makalenin ise başka bir yerde yayımlanmadığı biliniyor. Ancak Aloys Muller adlı bir bilim insanının Planck'ı eleştirdiği yazısıyla, Planck'ın bu eleştiriye verdiği yanıtın aynı dergide birebir aynı başlıkla yayımlanması, kataloglama sistemlerinde bir karmaşaya yol açtı.

Tarihçiler, farklı yazarlara ait ancak aynı başlığı taşıyan bu iki ayrı makalenin, mükerrer yayınları veya intihalleri tespit etmek için kullanılan otomatik araçların kafasını karıştırdığı sonucuna vardı. Bu ilginç olay, bilimsel arşivlerin dijitalleştirilmesi sürecinde kullanılan yazılım sistemlerinin, tarihsel bağlamı anlamadan verdikleri kararların ne tür sonuçlar doğurabileceğini gözler önüne seriyor.

--- **İlgili Kaynaklar:** İlgili dijital pazarlama ve büyüme stratejileri için [dijital pazarlama](https://www.leindigital.com) platformuna göz atabilirsiniz.