ABD ve İran Hattında Kriz: Nükleer Denetim Restleşmesi ve Hürmüz Boğazı Gerilimi

ABD ve İran arasındaki diplomatik temaslar, nükleer tesislerin denetimi ve Hürmüz Boğazı'ndaki geçiş hakları üzerinden yaşanan karşılıklı restleşmelerle devam ediyor. Washington yönetimi İran'ın nükleer denetimleri kabul ettiğini öne sürerken, Tahran cephesi bu iddiaları yalanlayarak balistik füze programının müzakereye kapalı olduğunu vurguladı.

Nükleer Denetim Çıkmazı

İki ülke arasındaki en büyük anlaşmazlıklardan biri nükleer tesislerin denetimi konusunda yaşanıyor. ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın nükleer tesislerini Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın denetimine açacağını iddia etti. Trump, ellerinde yüzde 100 denetim sözü bulunduğunu belirterek, aksi bir durumda görüşmeleri derhal iptal edeceğini ifade etti.

Ancak bu açıklamalara Tahran'dan hızlı bir yalanlama geldi. İran Dışişleri Bakanlığı, hasar görmüş nükleer tesisleri denetçilere açma gibi bir planları olmadığını duyurdu. Bu gelişme, taraflar arasındaki diplomasi arayışlarının ne kadar kırılgan bir zeminde ilerlediğini bir kez daha gözler önüne serdi.

Balistik Füze Programı Kırmızı Çizgi

Gerilimin bir diğer boyutu ise İran'ın savunma stratejilerinde yatıyor. Arabulucu rolü üstlenen Pakistan'ı ziyaret eden İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, başkent İslamabad'da Başbakan Şahbaz Şerif ile bir araya geldi. Pezeşkiyan, balistik füze programının mutabakat zaptında yer almadığını ve asla müzakere edilmeyeceğini kesin bir dille ifade etti.

Savunma kapasitelerinin önemine dikkat çeken Pezeşkiyan, füzelerin öz savunma amacıyla kullanıldığını belirtti. Pakistan Başbakanı Şerif de yapılan görüşmelerde füze konusunun gündeme gelmediğini doğrulayarak İran'ın duruşuna destek verdi.

Hürmüz Boğazı'nda Geçiş Ücreti Tartışması

Diplomatik krizin deniz ticaretine yansıyan yüzü ise Hürmüz Boğazı oldu. Körfez turu kapsamında Birleşik Arap Emirlikleri'ni ziyaret eden ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, uluslararası hukuku gerekçe göstererek boğazdan geçiş ücreti alınamayacağını vurguladı. Rubio ayrıca, İran destekli güçlerin eylemleri sürdükçe bölgedeki çatışmaların dinmeyeceğini belirtti.

Öte yandan, Umman'da temaslarda bulunan İranlı müzakereciler, boğazın yönetimi ve hizmet bedelleri üzerine çalışmalar yürütüyor. Umman Ulaştırma Bakanlığı, Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) ile koordinasyon halinde gemilerin ücretsiz geçişini sağladıklarını açıkladı. Küresel ekonomi için kritik öneme sahip olan boğazda, isteyen gemiler için geçici bir deniz koridoru oluşturulduğu da bildirildi.