BM Raporu: Küresel Enerji Dönüşümüne Rağmen 655 Milyon İnsan Elektriksiz

Birleşmiş Milletler tarafından yayımlanan son rapora göre, küresel enerji dönüşümünde kaydedilen ilerlemeye rağmen dünya genelinde yaklaşık 655 milyon insan hâlâ elektriğe erişemiyor. Küresel elektrik erişim oranı yüzde 92 seviyesine ulaşsa da, 2030 sürdürülebilir enerji hedeflerini yakalamak için mevcut hızın üç katına çıkarılması gerektiği vurgulanıyor.

İlerleme Yavaşlıyor ve Bölgesel Eşitsizlik Büyüyor

Raporda yer alan güncel veriler, son on yılda elektriğe erişim kazanan nüfusun artış hızının yarı yarıya düştüğünü gösteriyor. Bu sorunun en derin yaşandığı bölge olan Sahra Altı Afrika'da 560 milyondan fazla insan güvenilir elektrik altyapısından yoksun yaşıyor. Özellikle kırsal kesimde elektriksiz yaşayan nüfusun 2010'daki 376 milyon seviyesinden 2024 itibarıyla 447 milyona yükselmesi, bölgesel krizin büyüdüğüne işaret ediyor.

Geleneksel Yakıtlar Halk Sağlığını Tehdit Ediyor

Elektrik altyapısındaki eksikliğin yanı sıra, yaklaşık 2 milyar insan yemek pişirmek için odun, kömür ve kerosen gibi kirletici yakıtları kullanmaya devam ediyor. Kapalı alanlarda oluşan hava kirliliğinin her yıl yaklaşık 3 milyon kişinin ölümüne sebep olduğu tahmin ediliyor. Şehirlerde temiz yemek pişirme çözümlerine erişim yüzde 89 iken, kırsal bölgelerde bu oranın yüzde 56'da kalması dikkat çekiyor.

Yenilenebilir Enerjide Rekor Ancak Dağılım Adaletsiz

Tablonun olumlu tarafında ise yenilenebilir enerji yatırımlarındaki büyüme yer alıyor. Bugün temiz enerji kaynakları, küresel elektrik üretiminin yüzde 30'undan fazlasını karşılıyor. Küresel ölçekte kişi başına düşen yenilenebilir enerji kapasitesi 544 watt ile rekor seviyeye ulaştı. Ancak yüksek gelirli ülkelerde bu rakam 1.224 watt'a çıkarken, düşük gelirli ülkelerde yalnızca 33,6 watt seviyesinde kalıyor.

Enerji Verimliliğinde İvme Kaybı

Rapor, enerji verimliliği konusunda da kritik uyarılarda bulunuyor. Enerji yoğunluğundaki iyileşme oranı 2022'de yüzde 2,4 iken, 2023 yılında yüzde 1,5'e geriledi. Uzmanlar, enerji maliyetlerinin düşürülmesi ve küresel iklim hedeflerine ulaşılabilmesi için verimlilik yatırımlarının acilen hızlandırılması gerektiğinin altını çiziyor.